Vị thế Nga ở Trung Đông
File

Mục tiêu chiến lược

Năm 2015, khi Nga bắt đầu can thiệp quân sự, hỗ trợ cho Syria theo đề nghị của chính quyền Tổng thống Bashar Al-Assad, các chuyên gia nhận định, Syria đã không vô tình trở thành một trung tâm địa chính trị mới trên thế giới. Nga trong cuộc xung đột này có các mục tiêu cơ bản - không phải quân sự, mà trước hết mang bảnchất chính trị thuần túy. Hoạt động của không quân Nga ở Syria rõ ràng là nhằm chống lại những hành động của Mỹ và các nước phương Tây cô lập Nga. Do đó, mục tiêu đầu tiên là xây dựng một công cụ chính trị và ngoại giao quân sự mới, mà Nga sử dụng để nói chuyện với Mỹ và Liên minh châu Âu. Bởi ở thời điểm năm 2015, khi bắt đầu tham gia cuộc chiến ở Syria, Nga đang phải chịu các biện pháp trừng phạt của Mỹ và phương Tây sau khi sáp nhập bán đảo Crime. Nga chứng minh rằng, sự cô lập đối với mình không tồn tại và Nga tiếp tục ảnh hưởng đến các tiến trình địa chính trị trên thế giới. Thứ hai, khu vực này là chìa khóa về năng lượng, nguồn cung và giá dầu, khí đốt. Trên phương diện địa chiến lược, Nga cố gắng gây ảnh hưởng đến khu vực này, bảo vệ lợi ích của mình và tiếp cận với “máy bơm dầu” của thế giới. 

Mục tiêu nữa cũng hết sức quan trọng, đó là Nga chứng minh khả năng của Lực lượng vũ trang để các đối tác phương Tây hiểu được các khả năng này và phải tiếp nhận chúng trong mối quan hệ với Nga.

Trong khi đó, sau khi lên nắm quyền vào năm 2016, Tổng thống Mỹ Donald Trump theo đuổi chính sách “nước Mỹ trên hết”. Theo đó, người đứng đầu nước Mỹ có hàng loạt động thái gây bất bình không chỉ trong khu vực Trung Đông mà với cả thế giới. Đó là Mỹ xét lại Thoả thuận hạt nhân với Iran và đơn phương rút khỏi thoả thuận này. Mỹ chuyển Đại sứ quán từ Tel Aviv đến Jerusalem, nơi đang tranh chấp giữa Israel và Palestine, mặc nhiên công nhận đây là thủ đô của Nhà nước Do Thái. Mỹ căng thẳng với Arab Saudi sau vụ nhà báo Jamal Khashoggi bị sát hại tại Lãnh sự quán Arab Saudi tại Thổ Nhĩ Kỳ. Mỹ cũng không ngăn được Thổ Nhĩ kỳ mở chiến dịch tấn công người Kurd ở khu vực biến giới của nước này với Syria vào ngày 9/10 vừa qua. Việc Mỹ bỏ mặc người Kurd càng khiến cho các đồng minh ở khu vực hoài nghi về những cam kết của Tổng thống D.Trump. Đặc biệt, việc Mỹ tuyên bố rút quân khỏi Syria đã khiến Nga hưởng trọn thành quả ở Syria. Giờ đây, Nga được xem là một nhà môi giới trung thực và là người tiên phong cho sự ổn định ở Syria, cũng như tham gia hòa giải ở nhiều điểm nóng khác trong khu vực như Lybia, Yemen, Vịnh Ba Tư...

File

Những bước đi linh hoạt và khéo léo

Theo dõi tình hình trên thực tế, cho đến nay, có thể nhận thấy rằng, Nga đã đạt được các thắng lợi toàn diện cả về quân sự, chính trị, kinh tế ở khu vực này. Về quân sự, Nga đã mở rộng và hiện đại hóa được hai căn cứ quân sự lâu dài ở lãnh thổ của Syria: Khmeimim và Tartus, giúp chính phủ Syria tiêu diệt lực lượng khủng bố IS. Một khía cạnh nữa cũng được các chuyên gia nhắc tới, đó là giúp chính phủ Syria chống khủng bố IS, Nga đồng thời có cơ hội thử nghiệm các loại vũ khí của mình. Từ đó Nga có các hợp đồng bán vũ khí cho các nước Trung Đông, Ả Rập… Bên cạnh đó, quan hệ của Nga với Thổ Nhĩ Kỳ và Arab Saudi, vốn được coi là đồng minh của Mỹ, đã tăng lên nhanh chóng và trở nên mật thiết. Nga đã ký với các nước này những hợp đồng cung cấp vũ khí 6 tỷ USD, bất chấp Mỹ và Anh là những nhà cung cấp truyền thống. Thổ Nhĩ Kỳ đã mua tổ hợp phòng thủ tên lửa S400 của Nga, bất chấp những đe dọa trừng phạt từ Mỹ.

File

Các chương trình hợp tác quy mô lớn trong lĩnh vực kinh tế và khoa học của Nga với Arab Saudi, Các Tiểu vương quốc Ả rập thống nhất đang gia tăng nhanh chóng. Trong chuyến thăm Arab Saudi và các Tiểu vương quốc Ả rập thống nhất (UAE) vào trung tuần tháng 10 vừa qua, các doanh nghiệp hai bên đã ký nhiều thỏa thuận trị giá hàng tỷ USD. Quỹ đầu tư trực tiếp của Nga và các quỹ đầu tư công, đầu tư có chủ quyền của hai nước này tiếp tục hợp tác trong nhiều dự án chung.  

Không những thế, nhờ những thành quả ở Syria, tạo được ảnh hưởng về quân sự - chính trị ở Trung Đông, Nga đã củng cố và tăng cường được lợi ích to lớn cả trực tiếp và gián tiếp của mình trong vai trò của nhà cung cấp dầu cho thế giới, bắt tay hiệu quả với OPEC trong điều tiết giá dầu. Các bên đã đồng ý kéo dài thỏa thuận theo định dạng OPEC+ để ổn định thị trường dầu mỏ toàn cầu. Cũng sau chiến thắng ở Syria, Nga đã cải thiện được quan hệ với Thổ Nhĩ Kỳ để khôi phục xây dựng đường ống dẫn khí đốt “Dòng chảy Thổ Nhĩ Kỳ” nhằm cung cấp khí đốt của Nga cho Nam Âu và Balkan. Điều này sẽ giúp giảm sự phụ thuộc của Nga trong trung chuyển qua Belarus và Ukraine. Cuối năm ngoái, Nga và Thổ Nhĩ Kỳ đã chính thức khánh thành tuyến đường ống vận chuyển khí đốt dưới biển có tên Dòng chảy Thổ Nhĩ Kỳ.

Nga đã có nhiều hợp đồng dầu mỏ và khí đốt với Syria, Libya,  Arab Saudi, UAE, trong đó Nga đã giành quyền khai thác các mỏ khí đốt và dầu khổng lồ của Syria. Tới đây, các công ty của Nga chắc chắn sẽ dành được những hợp đồng giá trị trong xây dựng cơ sở hạ tầng, tái thiết đất nước Syria.

File

Chiến thắng ngoạn mục

Dư luận quốc tế nhìn nhận rằng, việc Nga giúp chính quyền của Tổng thống Syria Bashar Al-Assad giành chiến thắng trước các lực lượng nổi dậy và khủng bố IS là sự trở lại ngoạn mục của Nga ở Trung Đông, củng cố vị thế địa chính trị của mình, đồng thời khiến Mỹ và các nước phương Tây phải thừa nhận vai trò của Nga trong giải quyết cuộc xung đột ở khu vực này, cũng như nhiều điểm nóng khác trên thế giới.

Đặc biệt, việc Mỹ rút quân khỏi Syria vừa qua, đã cho thấy tầm ảnh hưởng đã tàn lụi của Washington đối với tình hình tại Syria và sự thất bại của chính sách Mỹ nhằm kìm chân Tổng thống Assad với tới những khu vực đã mất trong cuộc xung đột dai dẳng 8 năm ở quốc gia Trung Đông này. Đồng thời, diễn biến này cũng là thắng lợi đối với Nga và Iran, hai nước ủng hộ chính quyền của ông Assad. Giới phân tích cho rằng, động thái này của Nga cho thấy Moscow nhận ra cơ hội quý giá trong chiến dịch quân sự của Ankara, đó là đẩy quân đội Mỹ khỏi khu vực đông bắc Syria và tăng cường sức ảnh hưởng của mình.  

Ông Andrey Kortunov, Chủ tịch Hội đồng Nga về Quan hệ Quốc tế, cơ quan nghiên cứu thân cận với Bộ Ngoại giao Nga, nêu quan điểm rằng, đây cũng có thể trở thành thắng lợi địa chính trị quan trọng với Tổng thống Nga, nếu ông giải quyết được vấn đề. Nó giúp người đứng đầu nước Nga khẳng định hiệu quả trong cách tiếp cận của Nga, đồng thời chỉ ra thất bại của Mỹ. Bởi vì quan điểm của Moscow luôn ưu tiên đối thoại, giải quyết các bất đồng bằng các biện pháp chính trị, ngoại giao trên cơ sở tôn trọng lợi ích của các đối tác. Cụ thể ở đây, chủ quyền và toàn vẹn lãnh thổ cho Syria luôn là mục tiêu được Nga chú trọng trong các hoạt động quân sự hỗ trợ quốc gia này suốt thời gian qua, cũng như trong tiến trình hòa đàm Astana, bao gồm Nga - Iran - Thổ Nhĩ Kỳ nhằm tìm kiếm giải pháp hòa bình lâu dài cho Syria.

Rõ ràng, dù không muốn, nhưng các nước ở đầu kia chiến tuyến vẫn phải “ngả mũ” trước Nga, trước Tổng thống V.Putin ở chính sách ngoại giao nhất quán: ủng hộ đối thoại, giải quyết các bất đồng, xung đột bằng biện pháp chính trị - ngoại giao, tôn trọng lợi ích, chủ quyền, toàn vẹn lãnh thổ của các nước đối tác. Bằng những bước đi linh hoạt, mềm mỏng trong ngoại giao và cứng rắn về quân sự khi cần thiết, Nga ngày càng tái khẳng định vị thế  của “người chơi toàn cầu” trong tất cả các vấn đề nóng của thế giới.

File