Thế giới 2021 sẽ ra sao ?
File

Dự báo về diễn biến tình hình thế giới cho thời gian tới là chuyện không đơn giản và dễ sai hơn đúng bởi khó nhất là dự báo về đột biến với tác động tới cả thế giới. Bằng chứng gần đây nhất chính là dịch bệnh viêm đường hô hấp cấp do virus corona gây ra. Nó là đột biến vào đầu năm và chi phối ở mức độ rất đáng kể diễn biến tình hình của cả thế giới trong năm 2020. Chính nó làm cho mọi dự báo ở thời điểm cuối năm 2019 về tình hình thế giới năm 2020 trở nên sai rất nhiều. Dù vậy, cứ giả thiết là năm 2021 không có đột biến ở ngoài phạm vi khả năng kiểm soát của con người như sự bùng phát của dịch bệnh thì tình hình thế giới trong năm 2021 sẽ như thế nào đây?

Thế giới bước vào năm 2021 với 4 di sản của năm trước đấy, cụ thể là dịch bệnh nói trên, kết quả cuộc bầu cử tổng thống ở nước Mỹ, sự phổ cập hoá của các ứng dụng trên nền thế hệ truyền tin di động 5G và những vấn đề chưa được giải quyết trên mọi phương diện trong năm 2020.

Nhìn chung có thể dự báo thấy thế giới trong năm 2021 về cơ bản chưa thể khác biệt cơ bản gì so với thế giới trong năm 2020 về chính trị và xã hội, an ninh và kinh tế, thương mại.

Dịch bệnh vẫn là vấn đề lớn nhất đối với thế giới trong năm 2021, nếu như không muốn nói còn có thể cho cả thời gian sau đó nữa. Trên phương diện này có thể dự liệu được rằng thế giới trong năm tới có thể tự tin và lạc quan hơn trong ứng phó dịch bệnh nhưng vẫn còn phải vận lộn với dịch bệnh. Dự báo này dựa trên 2 cơ sở. Thứ nhất, vào thời điểm hiện tại, trên thế giới mới chỉ có một vài nơi bị dịch bệnh lây lan đã kiểm soát và kiềm chế được dịch bệnh, chứ còn ở các nơi khác dịch bệnh vẫn đang ở đỉnh điểm hoặc bùng phát thành làn sóng dịch bệnh thứ hai hoặc thứ ba. Nói theo cách khác, rất nhiều nơi trên thế giới không những chỉ chưa thành công với việc ứng phó dịch bệnh mà dường như còn chưa có được biện pháp ứng phó thật sự hiệu quả. Khác với những dịch bệnh khác, với thiên tai hay thảm hoạ các loại đã từng xảy ra trên thế giới, dịch bệnh này chỉ có thể được loại trừ khi không còn nơi nào nữa trên thế giới bị lây nhiễm. Tất cả các nước này hiện cần nhiều tháng ngày nữa, thậm chí cả nhiều năm dài nữa, mới có thể hoàn toàn kiểm soát và đẩy lùi được dịch bệnh. Thứ hai là vào thời điểm hiện tại, thế giới đã có được một vài loại vaccine phòng ngừa dịch bệnh. Sự ra đời của vaccine, cho dù hiện tại chưa thể chắc hiệu quả thực tế đến đâu, và đặc biệt là việc có những nước chế ngự thành công dịch bệnh xác nhận và khẳng định là nhân loại có thể đẩy lùi được dịch bệnh. Nhưng biết đến khi nào vaccine mới có đủ cho tiêm chủng đại trà khắp thế giới, vaccine có thật sự phòng ngừa được dịch bệnh không và khi nào mới có vaccine phòng ngừa các virus dịch bệnh biến thể mới. Chẳng phải trên thế giới đã có cuộc chạy đua về giành mua vaccine cho riêng mình hay sao? Vì thế, dịch bệnh trong năm 2021 có giảm mức độ, nhưng chưa thể hết và do vậy tác động tai hại của nó chưa thể giảm đi đáng kể so với trong năm 2020.  

 

File

Năm 2021, dịch bệnh vẫn cương toả thế giới đủ mức để tiếp tục làm lu mờ tất cả những vấn đề cấp thiết khác của thế giới hoặc nếu không thì cũng không để cho chúng nổi bật nhất như ở thời trước khi dịch bệnh bùng phát. Kinh tế và thương mại thế giới phục hồi tăng trưởng vẫn rất khó khăn và chậm chạp nhưng có thể chắc chắn là sẽ không xảy ra khủng hoảng kinh tế hay khủng hoảng tài chính, tiền tệ thế giới. Sẽ vẫn có nền kinh tế riêng rẽ nào đấy gặp khó khăn hay khủng hoảng. Sẽ không tránh khỏi khả năng có quốc gia nào đấy bị khủng hoảng tài chính và tiền tệ. Nhưng nếu có thì cũng chỉ cục bộ chứ không lây lan ra tới phạm vi châu lục, càng không phải như thế đối với cả thế giới. Sau khi buộc phải chấp nhận và rồi dần thích ứng với trạng thái “bình thường mới”, các nền kinh tế sẽ tự tìm cách thúc đẩy tăng trưởng kinh tế và thương mại.  

Trên mọi cấp độ chuyên sâu và phạm vi địa lý sẽ có cuộc chuyển dịch địa điểm sản xuất và chuyển đổi chuỗi cung ứng. Thúc đẩy mậu dịch tự do, hình thành thị trường chung giữa nhiều nền kinh tế, tăng cường hợp tác và liên kết quốc tế được các nền kinh tế coi là những giải pháp quan trọng và thích hợp để vừa ứng phó dịch bệnh vừa khắc phục tác động, hệ luỵ và hậu quả tai hại của dịch bệnh. Trên các phương diện này, triển vọng trong năm 2021 có lạc quan nhưng chưa mấy sáng sủa.

Kết quả cuộc bầu cử tổng thống ở nước Mỹ là một trong những nhân tố tác động rất mạnh mẽ và sâu sắc tới diễn biến tình hình thế giới trong năm 2021. Tình hình thế giới diễn biến như thế nào phụ thuộc rất nhiều vào việc chính quyền Mỹ thành công hay thất bại trong cuộc chiến chống dịch bệnh, trong việc phục hồi tăng trưởng kinh tế và trong việc giải quyết những vấn đề xã hội và chính trị nội bộ nhức nhối lâu nay ở nước Mỹ cũng như phụ thuộc vào mức độ nước Mỹ trở lại với thế giới. Tuỳ theo mức độ ổn thoả của việc xử lý mọi vấn đề đối nội mà nước Mỹ sẽ gia tăng mức độ quan tâm cho những hồ sơ đối ngoại. Nhưng sẽ khó có việc thế giới rồi đây sẽ lại như ở thời trước khi ông Trump tách biệt nước Mỹ với thế giới. Những chính sách cũ sẽ tiếp tục đồng thời với những chính sách mới. Vì thế, năm 2021 sẽ là năm không đơn giản và dễ dàng đối với các nước và các đối tác trong xử lý quan hệ của họ với Mỹ.

Trên những phương diện khác, hiện không có cơ sở xác thực nào để có thể dự báo là sẽ có khác biệt cơ bản so với năm 2020. Chiều hướng diễn biến của quan hệ quốc tế nói chung, của chính trị an ninh thế giới và khu vực sẽ vẫn tiếp tục như năm 2020, không sôi động hơn nhưng cũng không bị chìm lắng. Từ giác độ này mà dự báo thì ít khả năng xảy ra đột biến mới trong năm 2021.

 

Bài: Thảo Nguyên

Đồ họa: Hà Nguyên