File
File

Steve Bannon nguyên là chiến lược gia trưởng của Tổng thống Donald Trump.  

Ngày 5/10/2018, một ngày sau khi Phó Tổng thống Mỹ Mike Pence có bài phát biểu nổi tiếng về Trung Quốc ở Viện Hudson, cựu chiến lược gia trưởng của Nhà Trắng Steve Bannon có một cuộc phỏng vấn ít được chú ý tại một địa điểm bí mật ở bang Texas với người dẫn chương trình và nhà quản lý quỹ đầu tư phòng hộ người Mỹ Kyle Bass.

Đây là một cuộc đàm luận hết sức thú vị, góp phần lý giải chính sách về Trung Quốc của chính quyền Donald Trump.

Tuy đã rời Nhà Trắng nhưng có thể thấy ảnh hưởng của Bannon vẫn còn in đậm nét trong những chiến lược được triển khai gần đây của Tổng thống Trump với Trung Quốc.

Dưới đây chúng tôi xin tóm lược lại những nội dung mà Bannon trả lời những câu hỏi của Kyle Bass trong cuộc phỏng vấn.

 

File

Đại chiến lược của Trung Quốc rất đơn giản. Đó là gây ảnh hưởng trên thế giới. Anh có thể nhìn thấy nó thông qua chương trình “Một vành đai một con đường” . Anh có thể nhìn thấy thông qua chương trình “Made in China 2025”. Anh có thể nhìn thấy thông qua mọi thứ họ đang làm như chiến lược của họ nhằm trở thành một kiểu Công ty Đông Ấn ở vùng Hạ Sahara châu Phi.

Đó là cái mà chúng ta gọi là dồn toàn lực vào cuộc chiến kinh tế đối đầu với Mỹ.  Những gì họ đang làm ở  Biển Đông, đó là chiến lược tham vọng nhất về mặt địa chính trị mà chúng ta từng chứng kiến.

Ba lý thuyết vĩ đại về địa chính trị bao gồm lý thuyết của Mackinder [i] về châu Á, lý thuyết của Mahan [ii] về việc cắt đứt các điểm tắc nghẽn của các đại dương trên thế giới, và lý thuyết của Spykman [iii] về việc giữ kẻ địch của anh cách xa châu Á. Trung Quốc là lực lượng duy nhất trong lịch sử thế giới từng cố gắng áp dụng cả ba học thuyết cùng một lúc. Napoleon, Hitler và những người khác cố gắng thực hiện Á - Âu đại lục. Đế chế Anh và hệ thống Mỹ mà chúng ta có ngày nay được xây dựng dựa trên chiến lược hải quân của Mahan. Và sau đó là Spykman từ đầu thế kỷ 20.

Những gì Trung Quốc đang làm với “Một vành đai một con đường” là nỗ lực kết nối “Con đường tơ lụa” trong lịch sử đến tận Italy. Chúng ta đã thấy trên mặt báo hôm nay về chính phủ Ý, Lugi Di Maio, lãnh đạo phong trào Năm Sao - trở về từ Bắc Kinh. Trung Quốc có một kế hoạch lớn muốn kết thúc “Một vành đai một con đường” ở Italy, nơi khởi đầu hành trình của Marco Polo. Chúng ta chứng kiến một cuộc bỏ phiếu trong tuần này tại Maldives, quốc gia thực sự cự tuyệt những gì Trung Quốc đang cố gắng làm trong chiến lược Mahan là hiện diện ở những điểm nghẽn trên toàn thế giới.

Và tiếp theo là (học thuyết ngăn ngừa) Spykman. Những gì họ đang cố gắng làm là ép Mỹ, vốn là một cường quốc Thái Bình Dương, ra xa đại lục. Họ muốn đẩy Mỹ trở lại Guam. Người ta đã nói về chuyện này nhiều năm rồi.

Rất nhiều người trong nhóm Phố Wall, London, và Frankfurt nói đại loại như họ không có ý định về mặt lãnh thổ. Sự thậthọ là một cường quốc đang ảnh hưởng về địa chính trị. Những gì họ đang làm đặc biệt phi thường. Và họ đang làm tất cả cùng một lúc.

 

File
File

Từ xưa đến nay, việc thâm nhập thị trường Trung Quốc, sự bí ẩn của thị trường Trung Quốc luôn luôn hấp dẫn phương Tây.  Những gì tôi lo ngại,  đó là nguy cơ về một cuộc khủng hoảng tài chính, một cuộc khủng hoảng tương tự thậm chí lớn hơn  cuộc khủng hoảng tài chính năm 2008. Thủ phạm cũng chính là những kẻ dẫn đến cuộc khủng hoảng tài chính năm 2008: ngân hàng đầu tư, ngân hàng thương mại, quỹ phòng hộ và các tổ chức chính phủ.  

Đó chính là giới tinh hoa đã gây ra cuộc khủng hoảng tài chính và được chính phủ cứu trợ. Họ không có trách nhiệm và không bị quy trách nhiệm. Cũng chính họ là những nhân tố đã làm trầm trọng thêm tình hình ở Trung Quốc.

Và như vậy, giới tinh hoa của thế giới - Đảng Davos (cụm từ thường dùng của Bannon chỉ những giới tinh hoa chủ trương toàn cầu hóa, xuất phát từ Diễn đàn kinh tế thế giới ở Davos), người Phố Wall, là các ngân hàng đầu tư, đặc biệt là Goldman Sachs và một số ngân hàng thương mại, về cơ bản là 25 hoặc 30 tập đoàn lớn nhất đang làm ăn ở Trung Quốc ngày nay - các nhà vận động hành lang của họ ở Washington DC, những tập đoàn tư nhân lớn như Schwarzman (Steve Schwarzman - chủ tịch tập đoàn quản lý quỹ đầu tư Blackstone Group) - những đối tượng này theo ý tôi đều phải chịu trách nhiệm về những gì đã xảy ra ở Trung Quốc.

Điều mà Trung Quốc đã có thể làm trong sự phối hợp với giới tinh hoa ở phương Tây là phi công nghiệp hóa các nền dân chủ công nghiệp của phương Tây, cả châu Âu và Hoa Kỳ. Đó là lý do tại sao Brexit và cuộc bầu cử tổng thống Hoa Kỳ 2016 liên hệ mật thiết. Đó là việc xuất khẩu năng suất quá mức của Trung Quốc, sự giảm phát của Trung Quốc, và các hàng hóa công nghiệp cơ bản. Từ quan điểm của Trung Quốc, điều đó rất thông thái.

Về cơ bản, họ đã đưa 350 triệu người từ tầng lớp lao động nghèo thành tầng lớp trung lưu, và 400 triệu người từ rất nghèo thành người lao động nghèo. Tức là khoảng hai phần ba dân số của họ đã được đổi đời.  

Vì vậy, những gì họ đã làm trong 30 năm qua thật sự là kỳ công, xét từ quan điểm chiến lược. Nhưng điều đó đã trở nên trầm trọng hơn bởi giới tinh hoa ở phương Tây, về cơ bản là tài trợ và tăng tốc cho Trung Quốc.

Thực ra, tôi nghĩ lý do mà Trump rất đặc biệt là vì ông ấy đã nói: Đây không phải là cách mà thế giới phải trở nên như thế. Nó có thể rất khác. Về cơ bản chúng ta đã tài trợ cho sự quật khởi của Trung Quốc. Chúng ta đã kiến thiết Trung Quốc. Nhưng tất cả những gì ông ấy nghe trong nhiều năm qua và những gì ta đã nghe trong nhiều năm qua là: làm gì có chuyện đó. Đây là điều tôi gọi là định luật thứ hai của nhiệt động lực học. Đây là một định luật bất biến của vật lý - sự trỗi dậy của Trung Quốc.

Và những gì Trump đáp lại là: không, chuyện này là thông qua cơ cấu con người. Đó là các ngân hàng thương mại, các ngân hàng đầu tư, các tập đoàn đã quỳ gối trước đế chế Trung Quốc. Có một điều tôi muốn minh định, tôi bước ra phía trước không phải để chống người dân Trung Quốc. Tôi từng là một sĩ quan hải quân ở Trung Quốc, ở Tây Thái Bình Dương trong Đệ thất Hạm đội, trên một khu trục hạm vào giữa những năm 70. Tôi nghĩ năm 76 - 77 là lần đầu tiên tôi đến Trung Quốc.

Tôi đã dính líu đến Trung Quốc gần như trọn đời. Tôi đã sở hữu các doanh nghiệp ở đó. Tôi đã sống ở Thượng Hải trong một thời gian, ở Tô giới Pháp. Tôi không chỉ khâm phục mà còn có một tình yêu thâm sâu đối với người dân Trung Quốc. Trên thực tế, ở đó họ có một câu gọi là “lão bách tính”, mà về cơ bản là chỉ người bình thường, vì có 100 họ ở Trung Quốc.

“Lão bách tính” về cơ bản là những người bị bỏ rơi. Và “lão bách tính” biểu hiện một thể diện, dũng khí và quyết tâm chung của họ. Những gì họ đã trải qua như một dân tộc thật hào hùng. Vấn đề chúng ta gặp phải là  giới tinh hoa của Trung Quốc thực sự hợp tác với Đảng Davos, vốn là giới tinh hoa khoa học, kỹ thuật, quản lý, tài chính, văn hóa, phát xuất từ Diễn đàn Kinh tế Thế giới ở Davos. Nhưng nó thực sự ở London, New York, Washington, Thung lũng Silicon.v.v...

 

File

Kyle Bass - nhà sáng lập Hayman Capital (bên phải) và Steve Bannon (Ảnh: Real Vision)

File

Hãy quay trở lại một tuần lễ Diễn đàn kinh tế Davos trong tháng 1 năm 2017 khi chúng ta có hai bài phát biểu cột mốc. Thứ nhất là bài phát biểu của Chủ tịch Trung Quốc Tập Cận Bình ủng hộ chủ nghĩa toàn cầu. Bài phát biểu này đã được truyền thông chính thống và những công dân Davos ca ngợi.  

Và sau đó bạn thấy Diễn văn nhậm chức của Donald Trump, tôi nghĩ là ba ngày sau đó, trong đó ông nói: Chúng ta đang trở lại với quốc gia dân tộc. Và nước Mỹ sẽ bắt đầu tập trung vào chủ quyền của chúng ta. Và các quốc gia khác nên bắt đầu suy nghĩ về chủ quyền của họ. Nhưng sự toàn cầu hóa này và những gì phát đi từ Davos đã tước đoạt chủ quyền của chúng ta ngay từ tay chúng ta. Và chúng ta sẽ tái khẳng định điều đó. Và hai năm sau, trong tuần này, là bài phát biểu của Mike Pence về chiến lược mới của Hoa Kỳ.

Đây là một cuộc đối đầu trực tiếp với Trung Quốc, chúng ta sẽ không chấp nhận nó nữa. Các vị đã ở trong cuộc chiến kinh tế với chúng tôi. Và chúng tôi sẽ tái khẳng định chúng tôi.

Trung Quốc là những người đã ký những tấm séc (trái phiếu - ghi nhận khoản cho vay) lớn nhất. Họ về cơ bản đã “mua” trọn Thành London, Phố Wall và các tập đoàn. Các ngân hàng đầu tư lớn ở London và New York đã trở thành bộ phận quan hệ nhà đầu tư cho họ.

Trong quá trình theo đuổi lợi nhuận, các công ty trở thành thuyết khách của họ. Khi Phó thủ tướng Trung Quốc  Lưu Hạc đến Hoa Kỳ khoảng bốn tuần trước khi họ tham gia vòng đàm phán cuối cùng cố gắng sắp xếp một thỏa thuận thương mại, không có nhiều tiến triển xảy ra. Nhưng ông ta và một đội ngũ nhỏ đã đến gặp (Bộ trưởng) Steve Mnuchin và những nhân vật ở Bộ Tài chính.  

Họ đã ghé qua một chỗ ngay trước ngày đến Bộ Tài Chính. Họ đã có một cuộc họp, tôi nghĩ là với 15 hoặc 20 tập đoàn lớn. Đó là những người đứng đầu các vấn đề về quan hệ chính phủ và tôi nghĩ là các chủ tịch, không phải là các CEO. Mục đích của cuộc gặp là thành lập một nhóm tư vấn tài chính để tìm hiểu những gì mà nước Mỹ muốn và cần. Khi họ cần ai đó đến và trợ giúp làm trung gian với Mỹ, họ sẽ tìm đến những người có thể kiếm lợi từ việc này.  

Rồi đến Đại hội đồng Liên hợp quốc diễn ra tại New York. Chúng ta đã nhìn thấy những giới tinh hoa của các nền dân chủ phương Tây và Mỹ đã sát cánh với Trung Quốc và làm trầm trọng thêm tình hình như thế nào, khi mà rõ ràng là họ đang trong cuộc chiến tranh kinh tế với chúng ta.

 

File
File

Về toàn bộ tình hình thuế quan - và thuế quan không chỉ là về thuế quan, không chỉ là về bảo hộ. Đó là lý do tại sao Trump thực hiện việc đánh thuế ở quy mô như vậy. Hãy nhớ rằng, trước khi Trump đi đến giai đoạn này, mọi người chỉ đang nói về 25 - 30 tỷ đô la Mỹ thuế quan - và cho rằng đã rất lớn rồi.  

Chương trình của Trump là nửa nghìn tỷ đô la hàng hóa bị đánh thuế vì ông ấy biết người Trung Quốc không thể đáp trả.

Trung Quốc đã tồn tại khoảng 4.000 năm, có lúc thịnh lúc suy. Họ có một bí kíp là  biết cách đối đãi với các đồng minh.  

Tại Mỹ, những gì họ đã làm trong 25 đến 30 năm qua là khuyến khích giới tinh hoa của chúng ta làm theo cách của họ. Và giới tinh hoa của chúng ta phi công nghiệp hóa, đặc biệt là vùng Trung Tây thượng lưu của đất nước này. Đó là lý do Donald Trump trở thành tổng thống.

Nó không phải là về thuế quan. Chuyện này là về phẩm giá con người và danh dự. Những nhà máy đó đã rời đi. Phố Wall kiếm tiền. Các công ty được hưởng lợi từ đó với chi phí thấp hơn. Còn những người công nhân thì “sống chết mặc bay”.

Và đây là những gì Trump hoàn toàn đảo nghịch lúc này. Những gì chúng ta nhìn thấy là chúng ta là một nước phụ thuộc. Chúng ta gửi cho họ tài nguyên thiên nhiên, đậu nành, thịt bò, gia súc, sản phẩm của Boeing và Apple.

Thực ra Boeing và Apple không hoàn toàn chính xác. Bởi vì họ buộc Boeing phải liên doanh. Và họ buộc Apple phải sản xuất sản phẩm của họ ở đó. Vì vậy, chúng ta đang là Jamestown với Đế quốc Đại Anh của họ (Jamestown là khu định cư đầu tiên của người Anh ở Bắc Mỹ, ý chỉ thuộc địa). Đó là lý do tại sao với thuế quan ở quy mô mà Trump nâng lên, họ không thể phản ứng.  

Nhưng điều thú vị là giả sử chúng ta áp mức 25% vào 520 tỷ đô la Mỹ hàng hóa, tức là khoảng hơn 100 tỷ đô la Mỹ một chút - rất nhiều tiền. Nhưng nền kinh tế của chúng ta là 19 nghìn tỷ đô la Mỹ. Theo tôi nó vẫn không có ý nghĩa về mặt tác dụng đối với chúng ta. Nhưng tôi nghĩ rằng đó là việc tạo ra sân chơi bình đẳng. Họ đã chiến đấu một cuộc chiến thương mại với chúng ta từ năm 2001. Và chúng ta đã không phản kích.

Mức tăng trưởng trung bình của Hoa Kỳ từ năm 1946, sau khi kết thúc Thế chiến II, đến năm 2000 là 3,5%. Đó là lý do chúng ta trở thành siêu cường. Động cơ kinh tế đó đã được mở khóa và tăng trưởng trung bình hằng năm ở mức 3,5% và gia giảm 0,5 điểm phần trăm ở các thời điểm tốt xấu: khi Trung Quốc gia nhập Tổ chức Thương mại Thế giới, khi họ có quy chế tối huệ quốc, tăng trưởng của Hoa Kỳ là 1,9%.

Có rất nhiều yếu tố. Nhưng trung tâm của nó là Trung Quốc, bởi vì chúng ta phi công nghiệp hóa. Chúng ta đã chuyển sản xuất của chúng ta qua đó. Vâng, bản thân thuế quan, trên con số danh nghĩa và số tuyệt đối, không phải là rất lớn. Nhưng chúng ta nhìn vào sự hội tụ của mọi thứ. Những gì Trump đã làm là gửi thông điệp rằng chúng ta đang ở trong một cuộc chiến thương mại. Và chúng ta sẽ quay trở lại với điều 301 ngăn chặn việc chuyển giao công nghệ bắt buộc.

Chúng ta sẽ đưa những mức thuế này lên quy mô mà họ chưa bao giờ thấy trước đây. Nếu muốn, chúng ta sẽ có khả năng đóng cửa các công ty như ZTE, về cơ bản cắt nguồn linh kiện của họ ở phương Tây. Họ sẽ không thể hoạt động trong vòng 90 ngày./.

 

Bài: Đan Nguyên

Đồ họa: Hà Nguyên