Sốt bất động sản 2021: Đúng & trái quy luật
File

Thưa ông, trước đây, ở Việt Nam đã có những cơn sốt bất động sản theo chu kỳ khoảng 10 năm một lần. Vậy tình trạng sốt bất động sản đang diễn ra hiện nay có phải là hiện tượng chỉ xảy ra cục bộ và liệu có đúng theo quy luật?

 

Tôi cho rằng sốt bất động sản hiện thời không phải là cục bộ. Tuy tình trạng sốt chưa lan rộng toàn thị trường, nhưng những nơi có khả năng phát triển bất động sản thì đều xảy ra sốt. Nguyên nhân đầu tiên chính là chưa kịp thời sửa Luật Đất đai, dẫn đến việc phê duyệt các dự án bất động sản tại Hà Nội, Thành phố Hồ Chí Minh và một số địa phương khác giảm đi tới 10 lần và từ đó làm cung thiếu. Tất nhiên về lý thuyết thì phải vài ba năm nữa cung mới thiếu, nhưng trên thực tế thì cung có biểu hiện thiếu ngay từ nửa cuối năm 2020 bởi nhiều nhà đầu tư có hàng không tung ra nữa, vì họ biết nguy cơ vài năm nữa thiếu nên giữ lại ngay từ bây giờ chờ giá lên. Chính như vậy, xu hướng tại Hà Nội và Thành phố Hồ Chí Minh cuối năm 2020 giá bất động sản nhà ở đã tăng từ 20 đến 30% và càng tăng cao hơn khi bước vào năm 2021. Hiện nay gần như không còn khái niệm nhà ở thương mại giá rẻ. Nhà ở xã hội thì vẫn còn nhưng nhà ở thương mại giá rẻ thì giá lại tăng và một số người dự báo là “sắp đến ngày tuyệt chủng”, tức là giá đã tăng lên khá cao và tìm mua nhà ở Hà Nội, Thành phố Hồ Chí Minh rất khó khăn. Tôi cho đấy chính là điểm kích hoạt sốt đất.

Tất nhiên, lý do của sốt đất hiện nay còn liên quan đến việc chúng ta đang bước vào năm đầu tiên của kỳ quy hoạch tiếp theo 2021 - 2030. Nhiều ý tưởng quy hoạch trong quá trình đô thị hóa, rồi xây dựng sân bay, sân gôn, các dự án phát triển hạ tầng... Và người dân vốn rất thích thú với chuyện khi có quy hoạch, khi có dự án là giá đất tăng nên ai cũng muốn đi săn tìm giá trị đất đai tăng lên. Do đó nhiều người tập trung vào thị trường bất động sản 2021 là đúng quy luật. Người ta săn tìm giá trị đất đai tăng thêm mà khi bước sang một giai đoạn mới, có nhiều đề xuất mới, có nhiều biện pháp đẩy nhanh đẩy mạnh đô thị hóa.

 

File

Một nguyên nhân nữa khác với những năm đầu kỳ quy hoạch trước, đó là Covid-19 làm giảm một lượng lớn thu nhập của khu vực doanh nghiệp vừa và nhỏ cũng như khu vực kinh tế hộ gia đình. Nhiều nhà cung cấp dịch vụ như ăn uống, vui chơi, giải trí hiện tại phải đóng cửa; một lượng lớn doanh nghiệp vừa và nhỏ dừng hoạt động, thậm chí xin giải thể. Một vài số liệu thống kê cho thấy, mỗi lần Covid-19 bùng phát thì số lượng người tham gia thị trường bất động sản tăng gấp 2 - 3 lần. Như vậy có thể nói rằng, Covid-19 đã khiến bất động sản gần như trở thành kênh duy nhất có thể góp phần tăng thu nhập cho những người, những doanh nghiệp hầu như không còn nguồn thu nào khác do ảnh hưởng của đại dịch.  

Tất nhiên còn một nguyên nhân bao giờ cũng thấy đó là giới đầu cơ, giới có đất lợi dụng dịp này để kích thêm cho bất động sản sốt nhanh hơn, cao hơn. Đấy cũng là quy luật thông thường.

 

Như vậy, có thể hiểu về cơ bản đây vẫn là quy luật thông thường, ngoại trừ điểm bất thường duy nhất là đại dịch Covid-19.  Vậy liệu có xảy ra bong bóng bất động sản như các giai đoạn trước hay không?

 

Trước năm 2008, chúng ta có 2 đợt tăng giá đất: 1990 - 1992 và 2000 - 2002. Nhưng hai đợt này không gọi là sốt vì đó là giá đất tăng từ khi chúng ta chuyển từ cơ chế bao cấp sang cơ chế thị trường. Giá đất tại Hà Nội, TP.HCM từ chỗ rẻ như cho của thời bao cấp, đến khi hội nhập kinh tế quốc tế thì cũng phải tương đương Bangkok của Thái Lan. Đó là quá trình tăng giá khi chúng ta chuyển từ cơ chế bao cấp sang cơ chế thị trường nên không gọi là sốt đất. Nhưng 2008 thì lại là sốt đất, sốt khá mạnh và giá đất tăng khoảng gấp 3 lần. Lý do của hai lần sốt đất này khác nhau. Cơn sốt 2008 là vỡ bong bóng, nhưng không phải bong bóng bất động sản mà là bong bóng chứng khoán, nên các nhà đầu tư chứng khoán chạy dạt hết sang thị trường bất động sản và bắt đầu kích hoạt lại thị trường bất động sản sau một giai đoạn từ 2004 - 2006 gần như đóng băng do thị trường chứng khoán bắt đầu khởi động và sốt mạnh. Còn cơn sốt hiện nay tôi vẫn muốn nhấn mạnh nó có tính quy luật và tính bất thường. Tính quy luật thì tôi đã phân tích. Còn tính bất thường, ngoài đại dịch Covid-19, có nguyên nhân cơ bản nhất là chậm trễ trong việc sửa Luật Đất đai. Từ năm 2016, Thủ tướng Chính phủ đã bốn lần yêu cầu sửa Luật Đất đai, nhưng đến nay vẫn chưa sửa được, đó chính là nguyên nhân làm giảm cung. Từ đó lại đi vào quy luật cung cầu của cơ chế thị trường: Giảm cung dự án dẫn đến giảm cung hàng hóa thì sẽ làm tăng giá. Thế nhưng lại bất thường vì cung dự án giảm do những điều bất hợp lý của Luật Đất đai trói buộc, chứ không phải không có người đầu tư dự án.  

 

Trong thời điểm này, không phải chỉ ở Việt Nam mà một số quốc gia trên thế giới có tình trạng sốt bất động sản. Theo ông làn sóng từ bên ngoài có tác động tới thị trường Việt Nam hay không?  

 

Sự thực mà nói Việt Nam cũng rất muốn kết nối với thị trường bất động sản thế giới. Cụ thể như Luật Nhà ở đã cho phép cá nhân người nước ngoài có thể mua nhà gắn với đất ở tại Việt Nam. Thế nhưng thực tế là cho tới thời điểm này chỉ có một số chuyên gia của những nước đầu tư mạnh tại Việt Nam như Hàn Quốc, Đài Loan, Trung Quốc mới mua nhà, mà chủ yếu họ mua chung cư, không mua nhà đất. Hay nói cách khác, quy định mở ra của Luật Nhà ở vẫn bị Luật Đất đai đóng lại, điều này khiến các cá nhân người nước ngoài không dám mua nhà liền đất, bởi họ nói: “Chẳng lẽ tôi mua xong lại dỡ nhà mang về vì đất chúng tôi có được quyền sử dụng đâu!”. Như vậy giao thương về bất động sản của Việt Nam với các nước không nhiều. Do đó, nếu nói rằng sốt đất hiện nay là tác động của bất động sản thế giới vào Việt Nam thì tôi tin rằng không phải. Hơn nữa, không phải tất cả các nước trên thế giới đều sốt đất mà chủ yếu là Trung Quốc và một vài nước nữa. Ngay cả các nước Đông Nam Á thì không phải nước nào cũng sốt. Trung Quốc cũng có hoàn cảnh tương tự như Việt Nam, mọi người đều thu nhập giảm đi, nhất là các doanh nghiệp vừa và nhỏ thì họ phải chuyển giao kinh doanh bất động sản. Đây là cách tốt nhất có khả năng tăng thu nhập hoặc ít nhất thì cũng đưa được vốn vào những khu vực đầu tư hy vọng sẽ có lợi.  

 

File

Năm 2008 vỡ thị trường chứng khoán và vốn đổ hết vào bất động sản. Năm nay thị trường chứng khoán đang khá rực rỡ, thế nhưng vốn đổ vào bất động sản vẫn nhiều, vậy theo ông, cán cân tín dụng có bị lệch không?

 

Sự thực là dự án đầu tư vào nhà ở giảm đi 10 lần, có nghĩa là vốn tín dụng được đưa vào nhà ở không phải nhiều, thế nhưng vốn đưa vào kinh doanh, mua đi bán lại thì tăng mạnh. Nhưng ở lĩnh vực kinh doanh, mua đi bán lại chủ yếu là vốn tự có và vốn nằm trong dân chứ tôi tin rằng vốn tín dụng của các ngân hàng đổ vào chưa phải là nhiều. Tuy nhiên, tôi cho rằng các ngân hàng cũng phải cẩn thận trong việc cho vay kinh doanh, mua đi bán lại bất động sản và cho vay tiêu dùng nói chung. Cần phân định rõ: Vốn tín dụng tung vào đầu tư dự án thì vẫn cần bởi đang thiếu cung, còn vốn cho vay tiêu dùng hoặc cho vay để mua đi bán lại bất động sản thì cần siết chặt để tránh tạo ra nợ xấu, chứ giảm vốn tín dụng đối với toàn bộ thị trường bất động sản thì lại sai. Với những dự án chính thức được xét duyệt vẫn cần đảm bảo nguồn cung tín dụng để tăng cung. Nhưng việc cho vay để kinh doanh, mua đi bán lại thì theo tôi ngân hàng nên đóng lại bởi vỡ bong bóng bất động sản sẽ rơi vào nợ xấu, có thể tác động tiêu cực đến thị trường tài chính.  

 

File

Thực tế cho thấy, biến động của thị trường bất động sản không chỉ tác động đến kinh tế và mục tiêu kiềm chế lạm phát, mà còn ảnh hưởng không nhỏ đến tâm lý người dân. Từ những gì đang diễn ra hiện nay, theo ông, cần giải pháp nào để giảm cơn sốt bất động sản, giữ mức độ bình ổn tương đối đối với thị trường này?

 

Tôi cho rằng có hai việc cần phải làm ngay. Một là tổng rà soát lại hệ thống pháp luật liên quan đến thị trường bất động sản. Trước đây, một trong những yêu cầu của Thủ tướng là rà soát, điều chỉnh lại tất cả các luật liên quan đến bất động sản sao cho không có những xung đột pháp luật, để từ đó có thể phê duyệt dự án đó nhanh hơn. Thủ tướng đã yêu cầu: Một trong những điểm quan trọng là pháp luật phải trở thành một hệ thống, không luật nào cản trở luật nào, không luật nào có khoảng trống - đặc biệt là Luật Đất đai. Tôi cho rằng Luật Đất đai đang có rất nhiều khoảng trống, đang không theo kịp thị trường. 

File

Chúng ta phải lấp đầy khoảng trống đó, hay nói cách khác, mọi xung đột pháp luật và khoảng trống pháp luật phải xử lý hết, với một tầm nhìn ít nhất khoảng 20 năm, chứ đừng nhìn một vài năm rồi suy luận ra mai sau cũng vẫn thế. Sự thực mà nói rất cần một tầm nhìn và một trí tuệ để có tầm nhìn đó. Tôi chỉ lấy một ví dụ là Luật Đất đai của Pháp do chính Hoàng đế Napoleon Bonaparte viết ra mà hiện nay một số chuyên gia Pháp nói với tôi rằng chỉ sửa độ 3 điều khoản, như vậy tầm nhìn của ông tới 300 năm. Chúng ta cũng phải tư duy như thế nào đó để có thể nhìn xuyên không ít nhất 20 - 30 năm. Đã có luật pháp thì phải thực thi luật pháp nghiêm chỉnh. Hiện nay Luật Đất đai có một điều mà tất cả các tỉnh đều không thực hiện nhưng không ai bị nhắc nhở, khiển trách, kỷ luật. Đó là quy định bảng giá đất của các địa phương phải phù hợp với giá thị trường. Ai cũng thừa nhận rằng giá đất của các tỉnh thấp hơn thị trường rất nhiều nhưng không ai nhắc nhở, kỷ luật. Thế thì đặt ra luật làm gì?

 

File

Thứ hai là thông tin thị trường phải được cập nhật thường xuyên. Đó là những thông tin dự báo sắp tới trường thị sẽ như thế nào, thiếu cung thì phải tăng cung, thiếu cầu thì kích cầu, đó là nguyên tắc điều hành kinh tế thị trường sơ đẳng. Tất cả những thông tin này hiện nay thị trường bất động sản đều không có. Chính phủ đã ban hành Nghị định số 117/2015 về xây dựng, quản lý và sử dụng thông tin thị trường bất động sản nhưng hệ thống thông tin thị trường vẫn đang trống không.  

Khung pháp luật phải phù hợp với thị trường thì thị trường mới lớn được. Thông tin cập nhật thường xuyên, đầy đủ chính xác sẽ cho chúng ta công cụ dự báo biến động thị trường, như thế thì mới có thể điều hành được thị trường, tạo ra thị trường phát triển bình thường, không có những đảo phách, nghịch phách.

Xin cảm ơn ông!
 

File

TS Sử Ngọc Khương, Giám đốc Cấp cao Savills Việt Nam

Hiện tại người dân không có quá nhiều kênh để chọn lựa đầu tư khi lãi suất ngân hàng xuống thấp. Chứng khoán quá rủi ro và đòi hỏi kiến thức; còn vàng, ngoại hối hay các đồng tiền số cũng không dễ dàng đầu tư nên chỉ còn bất động sản là kênh chọn lựa truyền thống, an toàn; đặc biệt với đất có sổ, đất vùng ven giá còn thấp, diện tích rộng càng thu hút người dân mua để dành. Tuy nhiên, không phải ai cũng có thông tin chính xác về quy hoạch, biết rõ về thời gian, quy định pháp lý đất đai mới dẫn đến việc mua theo tin đồn, làm cho tình trạng sốt ảo nổi lên.

 

File

Thứ trưởng Bộ Xây dựng Nguyễn Văn Sinh:  

Qua theo dõi của Bộ Xây dựng, lượng giao dịch bất động sản quý I năm 2021 chỉ bằng khoảng 70% so với quý IV năm 2020, song giá bất động sản có nhiều biến động. Nguyên nhân thứ nhất, việc lập quy hoạch, công bố quy hoạch của các địa phương cũng chưa được công khai, minh bạch để định hướng kịp thời cho người dân và doanh nghiệp, dẫn đến việc các nhà đầu tư, kinh doanh bất động sản lợi dụng để đẩy giá đất lên cao. Thứ hai, dịch bệnh Covid-19 làm ảnh hưởng đến hoạt động đầu tư và sản xuất kinh doanh của doanh nghiệp và người dân, trong khi lãi suất tiền gửi tại các ngân hàng ở mức thấp, không hấp dẫn người gửi tiền. Thứ ba, việc phát triển các dự án nhà ở, bất động sản gặp nhiều khó khăn do vướng mắc thủ tục về pháp lý, đất đai, đầu tư và xây dựng, dẫn tới nguồn cung nhà ở, bất động sản bị hạn chế. Thứ tư, việc đầu tư, phát triển các nhà ở thương mại giá rẻ, nhà ở xã hội chưa được các địa phương quan tâm đúng mức, dẫn đến là nguồn cung nhà ở xã hội thiếu. Ngoài ra, một số địa phương có chủ trương tăng giá đất theo lộ trình (khoảng 15 - 20%), đã tác động đến tâm lý của người mua và ảnh hưởng tới các giao dịch trên thị trường bất động sản.

Chính phủ và Thủ tướng Chính phủ đã chỉ đạo các bộ, ngành, địa phương vào cuộc và có những giải pháp cụ thể nhằm ngăn chặn và xử lý nghiêm các hiện tượng sốt đất ảo: Tập trung xây dựng, hoàn thiện hệ thống pháp luật liên quan đến đất đai, đầu tư, xây dựng và kinh doanh bất động sản để tháo gỡ khó khăn về mặt trình tự, thủ tục đầu tư; kiểm soát chặt chẽ hơn tín dụng bất động sản; đẩy mạnh phát triển nhà ở xã hội, nhà ở thương mại giá rẻ để đáp ứng nhu cầu nhà ở của người dân, nhất là công nhân các khu công nghiệp.

Bộ Xây dựng cũng đề nghị các địa phương có biện pháp chặt chẽ không để tình trạng chuyển nhượng quyền sử dụng đất, chia tách phân lô đất, bán nền tại một số khu vực chưa được phép đầu tư. Quản lý và kiểm soát việc mua đi, bán lại các giao dịch bất động sản trao tay nhiều lần, nhất là thông qua biện pháp quản lý thật tốt các tổ chức, cá nhân trong giao dịch, môi giới kinh doanh bất động sản. Xử lý nghiêm các trường hợp đầu tư kinh doanh bất động sản không đúng quy định, nhất là các dự án không đủ hồ sơ pháp lý, điều kiện kinh doanh bất động sản.  

Các doanh nghiệp kinh doanh bất động sản phải thực hiện nghiêm túc các trình tự, thủ tục đầu tư, đặc biệt các thủ tục về giao đất, đầu tư xây dựng để các dự án đầu tư kinh doanh bất động sản do các doanh nghiệp thực hiện bảo đảm đầy đủ tính pháp lý, tuân thủ các quy định về đầu tư xây dựng trong dự án kinh doanh bất động sản.  

Người dân, doanh nghiệp đang quan tâm đến lĩnh vực bất động sản cần bình tĩnh, cảnh giác với những thông tin đồn thổi; cần tìm hiểu, xem xét kỹ các hồ sơ pháp lý của các dự án bất động sản và chỉ giao dịch với những bất động sản có hồ sơ pháp lý rõ ràng, đúng quy định của pháp luật.

 

File

TS Ngô Trí Long - nguyên Viện trưởng Viện Nghiên cứu thị trường giá cả, Bộ Tài chính:

Sốt bất động sản như hiện nay là bất ổn, thị trường thực chất sốt tùy theo từng phân khúc, đặc biệt đất nền biến động mạnh. Nguyên nhân chủ yếu do các kênh đầu tư khác như gửi tiết kiệm, vàng, ngoại tệ… lãi suất và lợi nhuận thấp; chứng khoán lợi nhuận cao nhưng đòi hỏi phải có nghiệp vụ; do đó hầu hết những người có tiền nhàn rỗi đều đổ vào bất động sản với hy vọng kiếm lời lớn, trong đó có những người đầu tư theo phong trào. Sốt đất dẫn đến dư nợ tín dụng tăng cao và nếu hiện tượng này tiếp diễn thì sẽ rất nguy hiểm. Thứ nhất là vốn đọng vào đất, không phục vụ cho sản xuất kinh doanh. Thứ hai là có thể gây ra nợ xấu ngân hàng, hiện tượng “cục máu đông” lại tái diễn, gây ảnh hưởng đến nền kinh tế.  

Giá bao giờ cũng phụ thuộc cung cầu, khi cầu lên rất cao mà cung lại không đáp ứng thì buộc giá sẽ phải tăng. Do đó cần có nhiều biện pháp. Trước hết là siết chặt tín dụng. Ngân hàng Nhà nước đã sử dụng một số công cụ kiểm soát rủi ro tín dụng vào BĐS, chứng khoán, như giảm dần tỷ trọng sử dụng vốn ngắn hạn cho vay trung và dài hạn (hiện là 40%), áp dụng hệ số điều chỉnh rủi ro cao, giới hạn dư nợ cho vay đầu tư kinh doanh chứng khoán so với vốn điều lệ... Giải pháp quan trọng thứ hai - lâu dài và hiệu quả nhất - là cần sớm ban hành thuế chống đầu cơ. Trước đây đã từng có đề xuất đánh thuế cao với người sở hữu từ bất động sản thứ hai trở đi, nhưng Quốc hội chưa thông qua. Đây là công cụ quan trọng nhất để giảm áp đối với bong bóng bất động sản. Trước mắt cần thẩm định kỹ lưỡng những yêu cầu vay vốn để tránh việc tiền đổ quá nhiều vào bất động sản, gây nên nợ xấu khó kiểm soát. Còn đối với nhà đầu tư cá nhân thì khi dùng tiền nhàn rỗi của bản thân đầu tư bất động sản cần chú ý ba điểm: Mức độ an toàn (tính pháp lý, mức độ an toàn); độ rủi ro; khả năng sinh lời của bất động sản đang định đầu tư.

File

TS.KTS Đào Ngọc Nghiêm, nguyên Kiến trúc sư trưởng Thành phố Hà Nội:

Như ở nhiều địa phương khác, sau khi có thông tin quy hoạch là giá đất đai tăng vọt. Khi công bố đồ án quy hoạch phân khu sông Hồng cũng diễn ra tình cảnh tương tự. Sau khi có 6 quy hoạch phân khu của khu nội đô, và quy hoạch phân khu hai bên sông Hồng với quỹ đất lớn như thế, mặc dù mới chỉ ở giai đoạn nghiên cứu, chưa phê duyệt nhưng họ đã tạo cơn sốt đất. Tôi cho rằng cần nâng cao nhận thức của người dân, của thị trường bất động sản lên, người dân cần hết sức cảnh giác với việc đầu tư bất động sản khi chưa có quy hoạch chi tiết, bởi quy hoạch phân khu chỉ chung chung, thậm chí không thể xem xét. Ví dụ người bán nói đấy là khu dân cư trong quy hoạch chung, nhưng trong khu vực dân cư đó chỗ nào được chọn là đất giao thông, đất công trình công cộng thì chưa thể xác định rõ. Vì vậy, người dân phải hiểu quy hoạch phân khu mới là định hướng lớn, đang ở mức nghiên cứu, có rất nhiều dự báo, và không phải tất cả đều được phê duyệt. Các cơ quan chức năng phải thực hiện đúng theo Luật Quy hoạch, công bố công khai cấp độ quy hoạch, mức độ quy hoạch và mức độ phê duyệt để người dân nắm được thông tin, tránh đầu tư sai.  

 

File

TS Nguyễn Trí Hiếu,  chuyên gia tài chính:

Việt Nam không thiếu các kênh đầu tư dành cho cá nhân như gửi tiết kiệm, vàng, ngoại tệ, chứng khoán, bất động sản, trái phiếu doanh nghiệp, thậm chí cả một số kênh không chính thống như forex (ngoại hối), tiền ảo… Tuy nhiên, thông tin cụ thể không thực sự đầy đủ khiến người dân, nhà đầu tư không nắm rõ kênh nào đầu tư an toàn, sinh lời, chỉ có bỏ tiền vào đất là an toàn và dễ sinh lời nhất.

Việt Nam không có đơn vị trung gian hỗ trợ nhà đầu tư trên thị trường gồm các quỹ đầu tư hoặc công ty môi giới… Vì không có các quỹ trung gian như thế nên người có tiền nhàn rỗi hoặc nhà đầu tư nhỏ lẻ ở Việt Nam thường tự mua bán bất động sản, chứng khoán theo hiểu biết riêng của mình. Hoặc nếu có thì các quỹ này cũng chưa tạo được lòng tin cho nhà đầu tư, làm việc chưa chuyên nghiệp khi báo cáo không rõ ràng. Hệ lụy là nhà đầu tư thường đổ vốn theo tâm lý bầy đàn, nơi nào có sốt là tranh mua tranh bán gây mất ổn định thị trường. Do đó, cần tổ chức và xây dựng các quỹ đầu tư, công ty môi giới chuyên nghiệp hơn để có thể thay mặt nhà đầu tư chọn kênh, tìm nơi rót vốn hợp lý, tránh đầu tư theo cảm tính, đám đông.

File

Ông Nguyễn Văn Đính, Phó Chủ tịch kiêm Tổng Thư ký Hội Môi giới bất động sản Việt Nam:

Chính quyền các địa phương cần phải vào cuộc quyết liệt để kiểm soát mọi hoạt động sử dụng đất đai, thực hiện các dự án đầu tư, giao dịch đất đai, bảo đảm thực hiện đúng quy định pháp luật. Thậm chí, phải gắn trách nhiệm của lãnh đạo địa phương với các hiện tượng sốt đất. Tăng cường quản lý các đối tượng tham gia chuỗi rao, chào bán, tổ chức giao dịch... trên địa bàn.

Cơ quan nhà nước, chính quyền địa phương cần cung cấp đầy đủ thông tin, kịp thời về chủ trương phát triển kinh tế, quy hoạch, kế hoạch sử dụng đất trên địa bàn để người dân nắm được, tránh bị tâm lý đám đông hùa theo vì thiếu thông tin. Các cơ quan chức năng liên quan, nhất là ở địa phương, từ cấp xã, huyện cần cương quyết xử lý tin đồn thất thiệt, nhất là tin tức tạo dựng làm sốt đất. Về lâu dài, Hội Môi giới bất động sản Việt Nam kiến nghị cơ quan quản lý nhà nước cần đẩy mạnh số hóa quy hoạch, sản phẩm bất động sản, để người dân thuận tiện tra cứu thông tin. Cần quản lý chặt chẽ, hiệu quả hoạt động của các sàn giao dịch, môi giới bất động sản.