Sống ở thành phố thông minh
File

Tấm áo chật chội và bất tiện của đô thị truyền thống không còn phù hợp. Để nâng cao chất lượng cuộc sống của người dân đô thị, cần xây dựng các thành phố thông minh (TPTM). Công nghệ hôm nay cho phép làm việc đó.  

TPTM đã xuất hiện và đi vào hoạt động ở một vài nước tiên tiến như Anh, Mỹ, Singapore, Hàn Quốc, Ấn Độ... Ở Việt Nam, trên mạng đã xuất hiện quảng cáo những căn hộ ở đô thị thông minh  (smart city).  

Sẽ khó có một định nghĩa chung về TPTM bởi đã “thông minh” thì phải biết “suy nghĩ” đến văn hóa, tập quán của cộng đồng nơi đó, mà điều này mỗi nơi một khác. Song cũng hy vọng những đô thị được quảng cáo là “thông minh” ở ta đáp ứng tiêu chí chung nhất của một đô thị thông minh đúng nghĩa. Mặc dù quy mô mới dừng ở “đô thị” chưa phát triển thành “thành phố”, nhưng cũng là tiền đề để chúng ta xây dựng TPTM sau này.  

Nền tảng của TPTM là công nghệ. Nhưng vận hành nó, đưa nó vào quỹ đạo hoạt động đúng chức năng thì cần con người có ý thức và tri thức của thời đại.

Bạn sống ở TPTM. Bạn định vứt một lon cocacola vào thùng rác được đặt ngầm dưới lòng đất, nhưng bạn lại đưa nó vào cửa miệng thùng rác hữu cơ. Cảm biến không xác nhận, không mở. Bực mình bạn ném luôn xuống đất. Camera giám sát ghi lại hành vi cần lên án. Điện thoại trong túi bạn rung lên báo tài khoản vừa bị trừ một khoản tiền phạt...

Chung cư là một giải pháp về chỗ ở đô thị cũng như quy hoạch đô thị. Ở một khía cạnh nào đó có thể tạm gọi chung cư hiện đại mon men tiệm cận với thiết chế nhà ở của TPTM.  

Việt Nam có chung cư hiện đại. Người dân nhìn chung hài lòng khi mới dọn tới ở. Tuy nhiên sau một thời gian đưa vào sử dụng, mọi thứ xuống cấp, thậm chí trở nên tồi tệ. Có nhiều nguyên nhân nhưng phần đông do ý thức của cư dân trong tòa nhà gây ra. Đó cũng là lý do vì sao ở Việt Nam người ta vẫn chưa mặn mà với chung cư, kể cả chung cư hiện đại.  

Thế nên trình độ và ý thức người dân trong khu vực sống nghiễm nhiên trở thành một tiêu chí bên cạnh vị trí, không gian, diện tích…; được nhấn mạnh bằng dòng chữ “khu vực có dân trí cao” trong quảng cáo bất động sản.  

Ở TPTM, môi trường được quản lý, giám sát, điều hành bằng công nghệ, thu thập dữ liệu, truyền dữ liệu, phân tích dữ liệu…, với những cảm biến, camera giám sát... Ở đó bạn hút một điếu thuốc không đúng chỗ là điều không thể chấp nhận. Không có sự du di hay linh động cho hành vi này bởi mọi việc do máy móc xử lý.  

Liệu có mất một thời gian dài để chúng ta làm quen và chấp nhận? Như chúng ta đã biết, quy định cấm hút thuốc nơi công cộng ra đời đã lâu nhưng tính khả thi của nó không cao.  

Tôi vẫn nghĩ TPTM có thể giúp một người thiếu thông minh (kể cả nhóm người yếm thế trong xã hội) trở nên thân thiện và giao tiếp thoải mái với các thiết bị thông minh; giúp kẻ thiếu ý thức dần thành người có ý thức bằng biện pháp trừng phạt kịp thời. Tuy nhiên, TPTM phải song hành cùng mức sống và dân trí.  

Cách đây hơn chục năm, khi phong trào xây nhà vệ sinh trong trường học bùng lên, tôi đã tới nhiều trường vùng cao, nơi được thụ hưởng phong trào này và khá bất ngờ khi thấy nhiều nhà vệ sinh mới tinh khóa cửa để đó.  

Nhà trường không có tiền mua giấy vệ sinh đúng chủng loại cho hệ thống tự hoại. Nhiều nhà vệ sinh bị tắc ngay sau khi đưa vào sử dụng vì dùng giấy báo, giấy vở, thậm chí que thay cho giấy tự hủy. Sự phá hoại hồn nhiên này vừa đáng thương vừa đáng trách.

Giả dụ nhà vệ sinh vừa nói là một thiết chế của TPTM thì cách ứng xử và thái độ giao tiếp của con người (với nó) như thế không ổn. Sự “thông minh” lập tức trở thành đần độn rồi “treo máy, sập nguồn” vì “nó” không tài nào hiểu nổi hành vi của con người.

Trí tuệ nhân tạo (AI) sẽ hiện diện khắp nơi trong TPTM, nhưng với tư cách người thụ hưởng, chỉ có con người với đầy đủ ý thức và tri thức mới hiện thực hóa sự thông minh của TPTM; mới làm sự thông minh ấy sống dậy để phục vụ mình.

File