Nền tảng và  thành tựu quan hệ Việt Nam - Indonesia

Mùa Thu năm 1945, tại Quảng trường Ba Đình lịch sử, Chủ tịch Hồ Chí Minh đã đọc bản Tuyên ngôn Độc lập, công bố với toàn thế giới sự khai sinh của một quốc gia có chủ quyền, nước Việt Nam Dân chủ Cộng hòa, nay là Cộng hòa xã hội chủ nghĩa Việt Nam. Cũng vào thời điểm đó, Tổng thống Sukarno tuyên bố với thế giới về nền độc lập của nước Cộng hòa Indonesia. Trong tiến trình kiến thiết và phát triển hơn 7 thập kỷ qua, quan hệ hữu nghị truyền thống giữa Việt Nam và Indonesia luôn được trân trọng, gìn giữ và vun đắp bởi các thế hệ lãnh đạo và nhân dân hai nước. Mối quan hệ đó được xây dựng trên cơ sở liên hệ tình cảm mật thiết, gắn bó giữa hai nhà lập quốc vĩ đại của Việt Nam và Indonesia: Chủ tịch Hồ Chí Minh và Tổng thống Sukarno.  

Giữa Chủ tịch Hồ Chí Minh và Tổng thống Sukarno không chỉ tồn tại mối quan hệ giữa hai nguyên thủ quốc gia, đó còn là tình cảm thân thiết giữa hai người bạn tri kỷ, những người anh em cùng chung lý tưởng đấu tranh vì độc lập, tự do cho đất nước và nhân dân. Có học giả Việt Nam đã nêu những nhận xét tinh tế về mối quan hệ đặc biệt này: Chủ tịch Hồ Chí Minh và Tổng thống Sukarno luôn dành cho nhau sự đón tiếp nồng hậu, vượt qua những nguyên tắc ngoại giao thông thường trong quan hệ quốc tế, giữa hai con người đó luôn có quan điểm thống nhất về các vấn đề quốc tế và luôn tin tưởng, ủng hộ cuộc đấu tranh do người anh em của họ đang lãnh đạo. Một điểm đáng quan tâm nữa, trong số nhiều nhà lãnh đạo các nước đến Việt Nam, Tổng thống Sukarno là người được Chủ tịch Hồ Chí Minh tặng thơ nhiều nhất và tại đất nước Indonesia anh em, Chủ tịch Hồ Chí Minh đã nhận bằng Tiến sĩ danh dự duy nhất trong đời. Mối quan hệ đặc biệt này giữa hai nhà lãnh đạo có thể do nhờ sự đồng điệu về lịch sử, văn hóa giữa 2 dân tộc, sự tương đồng sâu sắc trong cuộc đời hoạt động cách mạng, chung đúc tư tưởng đại đoàn kết, và còn giống nhau ở tình cảm và sự quan tâm dành cho thế hệ trẻ.  

 

File

Trải qua nhiều thập kỷ đoàn kết cùng nỗ lực phấn đấu, kiên cường vượt qua nhiều chặng đường đầy hy sinh và khó khăn thử thách, Việt Nam và Indonesia đã đạt được nhiều thành tựu quan trọng trong công cuộc hội nhập sâu rộng vào cộng đồng quốc tế; đóng góp ngày càng chủ động, có trách nhiệm, tích cực cho hòa bình, hợp tác và phát triển của khu vực và toàn cầu. Indonesia là nước láng giềng có quan hệ hữu nghị truyền thống, một trong những đối tác chiến lược quan trọng của Việt Nam. Hơn thế nữa, quan hệ giữa Indonesia và Việt Nam còn có sự kết nối tình cảm giữa hai nhà lãnh tụ Hồ Chí Minh - Sukarno, những người bạn thân thiết, người anh em trong đại gia đình Đông Nam Á.  

Dịp kỷ niệm 60 năm Chủ tịch Hồ Chí Minh thăm Indonesia và Tổng thống Sukarno thăm Việt Nam (1959 - 2019) là dịp quan trọng để hai nước cùng nhìn lại tiến trình phát triển bền vững của quan hệ hữu nghị truyền thống, hợp tác tốt đẹp và Đối tác Chiến lược Việt Nam - Indonesia. Dựa trên nền tảng quan hệ cá nhân gần gũi, mật thiết giữa hai nhà lập quốc vĩ đại là Chủ tịch Hồ Chí Minh và Tổng thống Sukarno mà nhân dân hai nước trân trọng, yêu quý gọi là Paman Ho và Bung Sukarno, mối quan hệ vô cùng quý giá này tiếp tục được nhiều thế hệ lãnh đạo và nhân dân hai nước cùng nhau vun đắp trong suốt gần một thế kỷ qua. Năm 2019, Đại sứ quán Việt Nam phối hợp cùng Bộ Ngoại giao Indonesia tổ chức nhiều hoạt động kỷ niệm 60 năm Chủ tịch Hồ Chí Minh lần đầu tiên thăm Indonesia, nổi bật là sự kiện Hội thảo và Triển lãm ảnh tại Jakarta, Yogyakarta, Bali và một số địa phương khác. Bà Megawati Soekarnoputri, Tổng thống thứ năm Cộng hòa Indonesia, Tổng chủ tịch đảng Dân chủ Indonesia Đấu tranh (PDI-P) là khách mời danh dự tại dịp kỷ niệm quan trọng này. Dịp kỷ niệm 60 năm là một trong những sự kiện quan trọng diễn ra trong năm nay, tiếp nối những điểm nhấn nổi bật là các chuyến thăm cấp cao trong thời gian qua và những năm tới.  

Tuy quan hệ Đối tác Chiến lược Việt Nam - Indonesia mới được thiết lập hơn 5 năm, nhưng hai nước đã có gần 70 năm quan hệ ngoại giao với nhiều thành tựu về chính trị, quốc phòng, an ninh, kinh tế, thương mại, đầu tư, hợp tác du lịch và giao lưu nhân dân. Trong 5 năm qua, hai nước đã tận dụng và triển khai tốt Chương trình Hành động 2014 - 2018, ký Chương trình Hành động 2019 - 2023 nhân chuyến thăm cấp Nhà nước tới Việt Nam lần đầu tiên của Tổng thống Joko Widodo với nhiều định hướng lớn cho sự phát triển quan hệ song phương bền vững cho 5 năm tiếp theo, hướng tới kỷ niệm 10 năm thiết lập quan hệ đối tác chiến lược. Thông qua các chuyến thăm và tiếp xúc cấp cao, các cơ chế hợp tác song phương cùng với sự tin cậy chính trị giữa hai nước ngày càng gia tăng, các lĩnh vực hợp tác khác giữa Việt Nam và Indonesia cũng phát triển tích cực.  

File

Trong năm 2019, tin cậy chính trị giữa hai nước tiếp tục được củng cố thông qua trao đổi các chuyến thăm và tiếp xúc cấp cao: Thủ tướng Nguyễn Xuân Phúc và Tổng thống Joko Widodo bên lề HNCC ASEAN (BKK, 6/2019); Phó Thủ tướng, Bộ trưởng Ngoại giao Phạm Bình Minh và Bộ trưởng Ngoại giao Retno L.P. Marsudi bên lề HNCC ASEAN 34 (19 - 23/6) và AMM 52 (29/7 - 3/8) tại Thái Lan, bên lề BRI II (Bắc Kinh, 24 - 27/4); Ủy viên Bộ Chính trị, Bí thư Thành ủy Thành phố Hồ Chí Minh Nguyễn Thiện Nhân thăm làm việc tại Indonesia (21 - 24/8), Phó Chủ tịch nước Đặng Thị Ngọc Thịnh dự Lễ nhậm chức của Tổng thống - Phó Tổng thống mới (19 - 21/10). Hợp tác quốc phòng - an ninh tiếp tục được tăng cường thông qua nhiều hoạt động đối thoại, thăm viếng lẫn nhau: Đối thoại Chính sách Quốc phòng cấp Thứ trưởng lần đầu tiên (Hà Nội, 23 - 26/6), chuyến thăm hữu nghị Indonesia của tàu buồm hải quân Lê Quý Đôn (1 - 4/5) và chuyến thăm chính thức Indonesia của Tổng tham mưu trưởng và Tư lệnh Hải quân QĐNDVN (dự kiến cuối năm).  

Hợp tác kinh tế giữa hai nước tiếp tục phát triển nhanh. Tổng kim ngạch thương mại hai chiều Việt Nam - Indonesia trong năm 2018 đạt trên 8,4 tỷ USD, tăng mạnh trên 29% so với năm 2017. Trong 6 tháng đầu năm 2019, tổng kim ngạch thương mại song phương giữa hai nước đạt 4,33 tỷ USD, tăng 9,3% so với cùng kỳ năm ngoái. Về du lịch, trong năm 2018 có 88.000 lượt khách Indonesia đến với Việt Nam, tăng 8,5% so cùng kỳ năm 2017. Trong khi đó, lượng khách Việt Nam đến Indonesia năm 2018 đạt 75.682 lượt (năm 2017 là 77.466 lượt). Hai nước quyết tâm phấn đấu đạt kim ngạch thương mại song phương 10 tỷ USD trong thời gian sớm nhất và mục tiêu 220.000 lượt khách du lịch hai chiều vào năm 2023 (so với mức 70.000 lượt khách Indonesia đến Việt Nam và 50.000 lượt khách Việt Nam đến Indonesia mỗi năm). 

File

Cùng với đường bay hiện có Hà Nội - Jakarta (quá cảnh TP.HCM) do Vietnam Airlines khai thác, việc Vietjet Air (29/5/2019) và Viet Nam Airlines (27/10/2019) chính thức khai trương đường bay thẳng TP.HCM - Bali được kỳ vọng sẽ giúp tăng lượng khách thăm viếng lẫn nhau trong năm 2019 và các năm tiếp theo, góp phần tích cực thúc đẩy các hoạt động kinh tế và giao lưu giữa nhân dân hai nước. Những thành tựu đạt được trong hợp tác song phương những năm qua, trong đó có hợp tác du lịch - đầu tư - thương mại chính là những tiền đề thuận lợi để hai nước chuẩn bị cho các hoạt động kỷ niệm 65 năm thiết lập quan hệ ngoại giao trong năm tới.  

Hiện nay, chính trị - kinh tế thế giới đang có nhiều diễn biến nhanh chóng, phức tạp. Các nước lớn gia tăng cạnh tranh, va chạm lợi ích chiến lược. Tranh chấp thương mại gia tăng và những thách thức an ninh tiếp tục có những diễn biến khó lường tại nhiều khu vực, trong đó có châu Á - Thái Bình Dương. Một số quốc gia đã và đang có ý định ngừng cam kết thúc đẩy tự do hóa thương mại, trào lưu bảo hộ kinh tế và thị trường nội địa gia tăng, hệ luỵ chưa thể tính hết từ Brexit và chiến tranh thương mại Mỹ - Trung. Trong bối cảnh đó, mỗi quốc gia dù lớn hay nhỏ đều phải có trách nhiệm chung tay vun đắp cho hòa bình và cùng phát triển thịnh vượng; quan hệ giữa các quốc gia, dân tộc cần dựa trên nguyên tắc bình đẳng, tôn trọng độc lập, chủ quyền, toàn vẹn lãnh thổ và các lợi ích chính đáng của nhau, giải quyết mọi tranh chấp bằng các biện pháp hòa bình trên cơ sở luật pháp quốc tế (Hiến chương LHQ, UNCLOS 1982 và các chuẩn mực quốc tế đa phương khác). Việc Việt Nam và Indonesia gia tăng hợp tác, cùng nhau đoàn kết biến thách thức thành cơ hội để xây dựng một ASEAN vững mạnh và đoàn kết, góp phần tích cực giải quyết hòa bình các xung đột, xây dựng một cơ chế hợp tác hiệu quả nhằm đảm bảo an ninh ổn định khu vực, thúc đẩy tự do hóa thương mại và phát triển kinh tế thịnh vượng là nhu cầu tất yếu.

Năm 2020, Việt Nam sẽ vinh dự đảm nhiệm 2 trọng trách quốc tế lớn là Chủ tịch ASEAN 2020 và Ủy viên không thường trực Hội đồng Bảo an Liên hợp quốc nhiệm kỳ 2020 - 2021. Đây là niềm tự hào song cũng là trách nhiệm lớn lao mà cộng đồng quốc tế tin tưởng giao phó cho Việt Nam. Cùng với Indonesia, Việt Nam mong muốn tiếp tục nhận được sự ủng hộ của các nước thành viên ASEAN và cộng đồng quốc tế để hoàn thành tốt trọng trách năm Chủ tịch 2020 (hướng tới thành công của Tầm nhìn ASEAN 2025) và nhiệm kỳ Ủy viên không thường trực HĐBA LHQ 2020 - 2021, tiếp tục đóng góp tích cực cho hòa bình, ổn định và phát triển thịnh vượng của khu vực và thế giới.  

Với tinh thần hữu nghị truyền thống và Đối tác Chiến lược, quyết tâm chính trị của các nhà lãnh đạo hai nước, và trên cơ sở những nền tảng đã được gây dựng từ mối quan hệ đặc biệt giữa Chủ tịch Hồ Chí Minh và Tổng thống Sukarno, Chính phủ, nhân dân Việt Nam và Indonesia đã và đang tiếp tục cùng nhau vượt các khó khăn thách thức, sát cánh bên nhau nỗ lực vun đắp cho mối quan hệ tốt đẹp này ngày càng phát triển sâu rộng, hiệu quả và bền vững, vì lợi ích của hai dân tộc, hướng tới mốc kỷ niệm trọng đại ở cả hai nước trong năm 2020: 75 năm Quốc khánh (1945 - 2020) và 65 năm thiết lập quan hệ ngoại giao (1955 - 2020), góp phần quan trọng vào việc củng cố tinh thần đoàn kết và thúc đẩy vai trò trung tâm của ASEAN trong tất cả các cơ chế do ASEAN dẫn dắt, định hình.

File