Liệu Tổng thống Trump có tái đắc cử? Câu hỏi còn nhiều ẩn số

Trong bối cảnh hỗn loạn - xung đột bạo lực, bất ổn dân sự, khủng hoảng kinh tế, di cư ồ ạt, và giờ là dịch bệnh - người dân Mỹ, lãnh đạo các quốc gia và người dân khắp nơi trên thế giới đang tự hỏi liệu Tổng thống Donald Trump có tái đắc cử vào tháng 11 tới đây hay không? Xét cho cùng, hơn ai hết trong các nhà lãnh đạo trên thế giới, các hành động và chính sách của ông Trump có tầm ảnh hưởng quan trọng đến hòa bình, thịnh vượng, thương mại và kinh tế toàn cầu.

Những ngày tại vị tuyệt vời nhất   của Tổng thống Trump

Những ngày gần đây là thời gian thành công nhất của ông Trump ở cương vị tổng thống. Ông đã giành thắng lợi trước mọi nỗ lực luận tội và loại bỏ ông khỏi Nhà Trắng của phe dân chủ. Thông điệp liên bang năm nay tập trung vào những thành tựu của chính quyền trong năm 2019 là bài diễn văn tuyệt vời nhất trong nhiệm kỳ tổng thống của ông. Ông giành vị trí đứng đầu trong lịch sử của các tổng thống Hoa Kỳ về hiệu suất kinh tế.

Ông đã hoàn thành nhiều lời hứa với cử tri được đưa ra trong chiến dịch tranh cử năm 2016. Tỷ lệ việc làm tăng ở mức kỷ lục. Trong các cuộc thăm dò, khoảng 90% người dân Mỹ được hỏi trả lời hài lòng về cuộc sống của mình; 60% nói rằng cuộc sống của họ tốt hơn so với 3 năm trước đây.

Ông Trump đã hoàn tất thỏa thuận thương mại với Canada và Mexico, Trung Quốc và Nhật Bản. Ông cũng là người đặt dấu chấm hết cho Tổ chức nhà nước Hồi giáo tự xưng (IS), Al-Qeada. Tái thiết quân đội Mỹ, thành lập Lực lượng không quân, nối dài thêm nhiều dặm nữa của bức tường biên với Mexico là những đề mục khác trong một bản danh sách thành tựu còn dài của ông.  

Một hình ảnh rất độc đáo của ông chủ Nhà Trắng chính là việc ông trở thành tổng thống đầu tiên của nước Mỹ lái siêu xe “Quái thú” chạy vòng quanh trường đua để khai mạc giải đua xe Daytona 500.

Cùng thời gian này, ông chứng kiến phe dân chủ làm rối tung cuộc bầu cử sơ bộ đầu tiên của họ ở Iowa. Ông cũng theo dõi những người thách đấu của phe dân chủ lúng túng và bật khỏi vòng đua. Ông cười đắc thắng khi những thành viên dân chủ đối đầu nhau, gây ra sự chia rẽ nội bộ lớn trong đảng về việc ai sẽ đủ tầm đấu lại với ông.

Kinh tế là cốt lõi

Kinh tế là nhân tố quyết định trong hầu hết các kỳ bầu cử ở Mỹ. Các tổng thống đương nhiệm với một nền kinh tế vững mạnh luôn là các đối thủ “khó nhằn”.

Ông Trump đã duy trì được một nền kinh tế mạnh nhất trong lịch sử nước Mỹ bất chấp việc các đối thủ không ngừng công kích rằng các số liệu đã bị làm sai lệch và hư cấu. Thêm vào đó, trong 3 năm qua, những nhà kinh tế học và báo chí thân dân chủ luôn cho rằng suy thoái kinh tế là điều không thể tránh khỏi trong nhiệm kỳ của ông. Khi các bằng chứng trở thành không thể chối cãi thì phe dân chủ lại cho rằng mọi thành tựu kinh tế mà ông Trump tự hào đều là công của ông Obama.

Những cuộc tấn công của phe dân chủ vào hiệu quả kinh tế cho đến nay đều không mang lại kết quả gì. Tuy nhiên, những thắng lợi của ông Trump trên cả mặt trận quốc tế và quốc nội đều có thể bị phá huỷ nếu tình thế đổi chiều ở một số phương diện cơ bản.

Trong 8 tháng tới đây, thế giới sẽ phải trông chừng những nguy cơ chính sau đây:

Hậu quả của dịch Covid-19

Xuất phát từ thành phố Vũ Hán (Trung Quốc), đến nay tốc độ lây lan chóng mặt của dịch Covid-19 đã trở thành mối nguy toàn cầu. Tại Mỹ, trong những ngày đầu tháng 3, số người nhiễm virus này tăng đột ngột khiến chính quyền và người dân Mỹ không thể không lo lắng. Covid-19 không chỉ đe doạ tính mạng người dân mà còn tàn phá kinh tế với tốc độ chóng mặt - làm suy giảm sản xuất, cản trở thương mại và làm tê liệt giao thông. Đặc biệt, dịch xảy ra vào thời điểm bất lợi cho kỳ tái tranh cử của ông Trump.

File

Đảng Dân chủ tiếp tục nỗ lực    lật đổ Tổng thống

Không cần chờ đến khi ông Trump nhậm chức tổng thống năm 2017, ngay từ năm 2016 khi ông bắt đầu tranh cử, phe dân chủ đã tiến hành nhiều nỗ lực luận tội và điều tra chống lại ông. Tất cả nỗ lực đó đều thất bại. Công tố viên đặc biệt, Robert Mueller đã tiến hành điều tra trong hai năm, gây tốn kém đến 34 triệu đô la để kết luận rằng ông Trump không phải là đặc vụ của Nga, cũng không phải là kẻ phản quốc như cáo buộc.

Tháng 12/2019, các nghĩ sĩ dân chủ tại Hạ viện đã luận tội tổng thống với cáo buộc lạm dụng quyền lực và cản trở quốc hội liên quan đến gói viện trợ quân sự cho Ukraine và cuộc điều tra cáo buộc tham nhũng đối với ông Joe Biden, ứng cử viên dân chủ và cựu phó tổng thống của ông Obama. Tháng 2/2020, Thượng viện tuyên ông Trump vô tội đối với cả hai cáo buộc.

Tuy nhiên, phe dân chủ đã cảnh báo sẽ tiến hành thậm chí nhiều cuộc điều tra khác nữa ngay bây giờ và cả khi ông Trump tái đắc cử.

Vấn đề là mỗi nỗ lực lật thuyền của phe dân chủ chỉ làm cho sức bật của ông Trump mạnh mẽ hơn. Đảng dân chủ cần làm hài lòng các cử tri của mình, những người chỉ muốn ông Trump bị phế truất bằng bất kỳ giá nào trong khi những người ủng hộ phe cộng hòa lại mong ông tiếp tục tại vị.

Tại sao Đảng Dân chủ luận tội ông Trump? Lãnh đạo đảng, các đồng minh truyền thông và những người ủng hộ đều không chắc là có ứng cử viên dân chủ nào đủ khả năng đánh bại ông Trump. Và hầu hết thành viên Đảng Dân chủ tin rằng ông Trump là một tổng thống bất hợp pháp vì ông đã đánh cắp cuộc bầu cử năm 2016 từ bà Hillary Clinton. Phe dân chủ không chịu thừa nhận rằng chính các cuộc điều tra của họ đã kết luận những cáo buộc kia là vô cớ.

Ông Trump đang có lợi thế lớn là phe dân chủ không còn đủ thời gian để loại ông khỏi Nhà Trắng. Thêm nữa, phe này đã không thể lay chuyển lòng trung thành của những người ủng hộ ông Trump.

Những điểm nóng toàn cầu có thể khiến cỗ xe Trump trật bánh

Những “điểm nóng” toàn cầu khiến chính quyền cựu tổng thống Barack Obama đau đầu vẫn đang tiếp tục dưới thời của ông Trump. Không có nhiều hy vọng rằng ông Trump có thể giải quyết chúng trước tháng 11.

Gót chân Asin của ông Trump là ông dễ bị thao túng bởi lãnh đạo các nước khác. Họ toàn toàn có thể tìm cách cản trở nhiệm kỳ tổng thống của ông bằng những hành động khiêu khích sự đáp trả của Mỹ.  

Trung Đông tiếp tục là vũng lầy của những cuộc chiến bất tận và những xung đột mới. Iran vẫn là lời nguyền của chính sách Hoa Kỳ. Ông Trump đã rút Mỹ khỏi thỏa thuận vũ khí hạt nhân với nước này do ông Obama đàm phán trước đó. Iran đáp trả bằng việc tái khởi động chương trình vũ khí hạt nhân. Ông Trump tiếp đòn bằng cách gia tăng trừng phạt kinh tế. Ngay sau đó, Iran nhiều lần tấn công các tàu chở dầu ở eo biển Hormuz, bắn hạ một máy bay không người lái của Mỹ và tấn công quân đội Mỹ ở Iraq và tấn công đại sứ quán Mỹ ở Baghdad. Để trả đũa, ông Trump đã cho quân tiêu diệt thủ lĩnh các hoạt động mà ông cho là khủng bố của Iran, Tướng Gassem Soleimani. Các nghị sĩ dân chủ ngay lập tức thông qua đạo luật ngăn cản tổng thống đối đầu với Iran. Lãnh tụ tối cao của Iran, Ayatollahs, có thể dễ dàng ngăn chặn khả năng tái đắc cử của ông Trump bằng cách gia tăng các cuộc tấn công khủng bố vào nước Mỹ. Đảng dân chủ có xu hướng nguỵ biện thay cho Iran.

Gần đây, ông Trump công bố Kế hoạch hòa bình Trung Đông nhằm cố gắng giải quyết cuộc xung đột 70 năm giữa Israel và Palestine. Palestine bác bỏ kế hoạch này vì cho rằng chỉ có Israel được lợi. Đảng Dân chủ dưới thời của ông Obama đã bắt đầu chuyển sự hậu thuẫn từ đồng minh thân cận Israel sang Palestine. Năm 2018, Đảng Dân chủ có thêm hai đại biểu quốc hội mới là những người đã vận động quốc hội đứng về phía người Palestine. Phe dân chủ ủng hộ phong trào Tẩy chay, Thoái vốn, Trừng phạt (BDS) để làm tổn hại kinh tế Israel đến mức nước này sẽ buộc phải nhượng bộ các yêu cầu của Palestine. Ông Trump vẫn trung thành ủng hộ Israel, có lẽ hơn hết thảy các tổng thống khác. Vấn đề này có thể gây thêm xung đột cho khu vực vì Iran là nước ủng hộ mạnh mẽ nhất phong trào Hamas của Palestine.

Nga và Mỹ đã tái khởi động cuộc chạy đua vũ trang hạt nhân. Cả hai cùng từ bỏ Hiệp ước cắt giảm vũ khí chiến lược (START) được ký kết năm 1994. Cả hai đều muốn bổ sung vũ khí mới vào kho vũ khí của mình và thay thế những vũ khí đã cũ, lỗi thời. Nhưng vấn đề thực sự đặt ra là Trung Quốc lại từ chối tham gia cùng Mỹ và Nga trong một hiệp ước mới. Phe dân chủ đang gây áp lực buộc ông Trump phải gia hạn Hiệp ước ngay cả khi không có Trung Quốc. Việc này có thể trở thành một vấn đề quốc phòng nghiêm trọng nếu phe dân chủ có quyền từ chối không phê duyệt ngân sách cho chiến lược hạt nhân của ông Trump.

Trung Quốc và Mỹ vẫn tiếp tục tranh chấp thương mại. Đảng Dân chủ và một số thành viên Đảng Cộng hòa phản đối các hiệp định thương mại tự do chủ yếu là vì họ muốn áp đặt các mối quan ngại trong nước của Hoa Kỳ bao gồm quyền con người, quyền của người lao động, môi trường, chăm sóc y tế và các vấn đề khác để ràng buộc các đối tác thương mại. Trong mối quan hệ với Trung Quốc, gót chân Asin của ông Trump chính là ở chỗ các giai đoạn sau của hiệp định chứa đựng nhiều vấn đề gây tranh cãi thì lại đang bị bỏ lửng chưa được đàm phán. Chẳng phải trước đó Trung Quốc đã từng nhiều lần phá bỏ các thỏa thuận thương mại với ông chủ Nhà Trắng.

File

Phe dân chủ liệu có cơ chiến thắng?

Các nhà tài trợ chính của Đảng Dân chủ, các chuyên gia chính trị, các lãnh đạo của Đảng Dân chủ cho đến những người đi bỏ phiếu tại các khu vực bầu cử đều lo ngại rằng không ai trong số các ứng cử viên của Đảng Dân chủ có thể đánh bại ông Trump. Trong số 22 ứng cử viên, chỉ còn lại 5 người đang tiếp tục. Con số này sẽ còn giảm tiếp: người dẫn đầu hiện giờ là ông Bernie Sanders, 78 tuổi, ứng cử viên đảng xã hội dân chủ, thứ hai là ông Pete Buttigieg, 38 tuổi, cựu thị trưởng của một thành phố nhỏ; và ông Joe Biden, 77 tuổi, cựu phó tổng thống của ông Obama.

Không ai trong số họ là đối thủ tranh biện xứng tầm của ông Trump - kỹ năng truyền thông của ông chủ Nhà Trắng vô cùng lợi hại. Chính ông là người tiên phong sử dụng Twitter làm vũ khí đắc lực để chống lại các cuộc tấn công đầy ác ý của báo chí truyền thống.

Bản thân ông Trump là một chuyên gia thực thụ về truyền thông giải trí với khả năng thu hút đám đông. Trong cuộc vận động tranh cử của ông tại New Jersey, hơn 100.000 người đã tìm mọi cách để có được tấm vé tham dự.

Đảng Dân chủ ngày càng tả khuynh trong các chính sách của mình, chủ yếu là tìm cách chuyển đổi nền kinh tế và xã hội: chăm sóc sức khỏe miễn phí, giáo dục đại học miễn phí, giáo dục mầm non miễn phí và nhà ở miễn phí. Tất cả người dân sẽ được chính phủ đảm bảo việc làm hoặc có trợ cấp ngay cả khi không làm việc. Đường biên giới sẽ mở cho bất cứ ai muốn sinh sống ở Mỹ. Các mảng công nghiệp cơ bản sẽ thuộc sở hữu nhà nước.

Ước tính chi phí cho các dịch vụ miễn phí này sẽ tốn khoảng 60 - 100 nghìn tỷ đô la, cao hơn GDP hằng năm chỉ đạt 22 nghìn tỷ đô la. Không ứng viên nào đưa ra được giải pháp cho khoản nợ quốc gia 23 nghìn tỷ đô do hậu quả của các chương trình miễn phí trước đây. Đảng Dân chủ dự định tăng thuế cao đối với mọi hoạt động và mọi đối tượng, vì vậy quả là không có gì thực sự miễn phí cả. Phe dân chủ ghét “người giàu” - theo miêu tả của họ thì đây là những người làm giàu do tham nhũng và bóc lột người lao động. Trớ trêu thay, phần lớn ứng cử viên dân chủ hiện đang là các đại triệu phú.

Phe dân chủ không thể đánh bại ông Trump dù có tấn công vào cá tính hay chính sách cực đoan, đặc biệt là khi nền kinh tế đang bùng nổ ở mức kỷ lục.

Cuộc đua xuất hiện một đối thủ mới - ông Michael Bloomberg, 77 tuổi. Nhiều người cho rằng ông này là đối thủ xứng tầm để đánh bại ông Trump. Ông Bloomberg sở hữu một tập đoàn truyền thông, các dịch vụ tài chính, một đế chế phần mềm và có khối tài sản cá nhân ước tính lên tới 61 tỷ USD. Ông Bloomberg là một đảng viên dân chủ trước khi ông chuyển phe sang đảng Cộng hòa để tranh cử chức thị trưởng New York năm 2001. Ông được bầu làm thị trưởng trong ba nhiệm kỳ, trong thời gian đó tỷ lệ tội phạm được ghi nhận giảm mạnh và thành phố được quản lý rất tốt. Bây giờ ông lại một lần nữa đổi phe sang dân chủ để tranh cử tổng thống.

Thế nhưng, tỷ phú Michael Bloomberg ngày 4/3 đã ngừng tranh cử tổng thống bên Đảng Dân chủ và tuyên bố sẽ ủng hộ cựu phó tổng thống Joe Biden. Quyết định ngừng cuộc chơi của ông Bloomberg được đưa ra ngay sau ngày bầu cử Super Tuesday (Siêu thứ ba) ngày 3/3, nơi ông bị nhận xét đã đón nhận một kết quả đáng thất vọng.

Viễn cảnh

Ông Trump cứ tiếp tục lên như diều gặp gió, trở thành một “thế lực bất khả xâm phạm” đối với phe dân chủ. Nếu nền kinh tế Hoa Kỳ tiếp tục vững vàng thì cơ hội đánh bại ông sẽ cực kỳ mong manh. Những đối thủ hiện thời sẽ tàn lụi trước đương kim tổng thống. Không có ai sánh ngang tầm với ông Trump, nhưng điều quan trọng hơn là sẽ không có một ứng viên nào với quan điểm cực đoan, cấp tiến có thể thuyết phục được người dân Mỹ thay đổi hệ thống chính trị theo cách mà ứng viên đó đề ra.

Cũng không chắc chắn là phe dân chủ có luận tội được tổng thống trong các nỗ lực tiếp tục sắp tới. Đảng Dân chủ đã hết thời gian. Thêm nữa là phe ủng hộ ông Trump và nhiều người dân khác ngày càng mệt mỏi với các cuộc tấn công của phe dân chủ. Có lẽ lựa chọn của phe dân chủ lúc này là tiếp tục gây rối cho nhiệm kỳ thứ hai của ông Trump chứ không phải cố giành chiến thắng trong tháng 11 tới.

Điều duy nhất có thể gây tổn hại cho ông Trump chính là các sự kiện chính sách đối ngoại không thể đoán trước. Thông thường, người dân Mỹ sẽ đoàn kết lại trước sự đe dọa ngoại bang. Nhưng phe dân chủ không thích ông Trump đến mức họ có thể không ủng hộ ông ngay cả khi đất nước lâm nguy.

Chúng ta chỉ có thể chờ xem!.

File