FOB tự search và vận đen của Con Cưng

Giữa tháng Bảy vừa qua, Con Cưng, chuỗi siêu thị mẹ và bé  vừa vướng vào rắc rối khi có một khách hàng tìm thấy vết cắt nhãn mác trong sản phẩm mang thương hiệu CF sản xuất tại Thái Lan.

Dù Bộ Công thương đã vào cuộc kiểm tra và đưa ra kết luận công ty không gian lận về thương hiệu sản phẩm hay nguồn gốc xuất xứ. Nhưng cuộc khủng hoảng vừa rồi cũng làm công ty thiệt hại từ 3 đến 4 tỉ đồng doanh thu mỗi ngày, theo đại diện của Con Cưng. Một phần do lượng hàng hoá bị tạm giữ, công ty không đủ hàng để bán, một mặt là tâm lý hoang mang của khách hàng khi các cơ quan chức năng chưa đưa thông tin chính thức. Kinh doanh sản phẩm mẹ và bé là một lĩnh vực hết sức nhạy cảm, khách hàng luôn thận trọng nhất với quyết định mua sắm của bản thân và dè chừng những thông tin về nguồn gốc, sự an toàn của sản phẩm. Người ta không quá lo ngại khi sử dụng một chiếc điện thoại không rõ nguồn gốc xuất xứ, nhưng ít ai đủ can đảm mua một bộ quần áo không rõ nguồn gốc, cho đứa con vừa sinh của mình.

Trong cuộc trò chuyện với Sóng Việt, ông Nguyễn Quốc Minh, đồng sáng lập Con Cưng, chuỗi siêu thị mẹ và bé với gần 400 cửa hàng, cho biết hiện 30% hàng thời trang tại Con Cưng đang được thuê gia công tại nước ngoài và mang thương hiệu CF (Con Cung Fashion).

Hình thức thuê là FOB tự search - nhà sản xuất chịu trách nhiệm toàn bộ các khâu từ nguyên phụ liệu đến sản xuất, vận chuyển đến tận kho cho khách hàng, chỉ có mẫu mã là do khách hàng (Con Cưng) cung cấp. Đây là một trong các hình thức mang lại nhiều giá trị gia tăng nhất cho các hãng sản xuất, và là hình thức gia công mà dệt may Việt Nam đang hướng tới.  

Theo ông Minh, có hai lý do khiến Con Cưng phải thuê gia công từ nước ngoài.

Thứ nhất, mỗi mẫu sản phẩm của Con Cưng cho dù để bán trên hệ thống hàng trăm cửa hàng, thì số lượng vẫn chưa đủ để một nhà máy sản xuất tại Việt Nam đảm nhiệm.

Thứ hai, các nước như Thái Lan, Nhật Bản, Trung Quốc, Hàn Quốc,… có dây chuyền công nghệ hiện đại có thể sản xuất các mặt hàng có thiết kế tinh tế, cao cấp, với quy mô lớn, nhận đơn hàng từ nhiều quốc gia trên thế giới. Với một mẫu mà Con Cưng đưa ra - cụ thể là do hai bên thống nhất, nhà sản xuất sẽ gom cùng các đơn hàng từ các hãng khác và sản xuất với quy mô lớn, cho nhiều thương hiệu tương tự CF. Con Cưng có kho hàng tổng tại Bình Dương, rất thuận tiện để nhập hàng từ Thái Lan, với mức thuế ưu đãi giữa các nước ASEAN, do đó Thái Lan là nước được Con Cưng lựa chọn để sản xuất phần lớn sản phẩm mang thương hiệu CF.

Với những doanh nghiệp như Con Cưng, việc thuê FOB tự search giúp công ty không phải lo về chất lượng sản phẩm hay quy trình vận chuyển. Hai bên ký hợp đồng trong đó nhà sản xuất phải đảm bảo nguồn gốc xuất xứ, tiêu chuẩn chất lượng, và vận chuyển đến tận kho cho công ty. 

File

Với mỗi bộ quần áo được nhập khẩu từ các nhà sản xuất/gia công, có tổng cộng 4 nhãn mác được đính kèm. Ở phía sau cổ áo và quần là nhãn mác mang thương hiệu CF ghi độ tuổi và nguồn gốc sản phẩm (made in Thailand, Japan, Korea, China). Ở sườn áo là nhãn hướng dẫn sử dụng bao gồm các thông tin lưu ý khi sử dụng sản phẩm, ví dụ không giặt bằng máy, nhiệt độ giặt,... Một nhãn mác được đính rời ghi giá sản phẩm và mã sản phẩm để Con Cưng theo dõi. Mã vạch được in ở nhãn này là mã vạch theo dõi nội bộ của công ty, không phải mã vạch để tra nguồn gốc xuất xứ. “Nó giống như tên đi học của bạn là Tuấn, nhưng ở nhà bố mẹ gọi bạn là Tèo vậy” - ông Minh giải thích.

Vấn đề của Con Cưng nảy sinh khi nhà sản xuất vì sai sót nào đó trong quá trình sản xuất, đã tự động cắt nhãn mác và đính lại vào sản phẩm sản xuất cho Con Cưng. Việc này, cho đến khi nhập kho của Con Cưng, công ty vẫn không thể phát hiện ra, vì vết cắt rất kín, lại là nhãn mác hướng dẫn sử dụng, không phải nhãn dán thương hiệu CF.

Nguồn gốc của sản phẩm nhập khẩu như quần áo mang thương hiệu CF chỉ được chứng minh bằng các giấy tờ và hợp đồng giữa hai bên, thông tin từ nhãn mác sản phẩm chỉ có giá trị tham khảo. Tuy nhiên, với mỗi lô hàng chỉ có một bộ hồ sơ khá cồng kềnh lưu trữ tại hội sở công ty, trong khi hệ thống cửa hàng đã được mở ra đến con số hàng trăm, trên khắp cả nước. Khi cơ quan chức năng kiểm tra, công ty không thể ngay lập tức xuất trình giấy tờ, theo luật, cơ quan chức năng có quyền tịch thu khối lượng sản phẩm “chưa rõ nguồn gốc xuất xứ” nói trên. Thông tin doanh nghiệp bán hàng “chưa rõ nguồn gốc xuất xứ” là cực kỳ nhạy cảm, đặc biệt với các mặt hàng liên quan đến trẻ em.

 

File

Vấn đề kiểm tra nguồn gốc hàng nhập khẩu của Con Cưng sẽ là vấn đề chung của các chuỗi bán lẻ khác trên toàn quốc.

Trao đổi với Sóng Việt, giám đốc marketing của một trong những chuỗi bán lẻ lớn nhất Việt Nam cho biết công ty họ cũng chưa có sự chuẩn bị về giấy tờ cho những lần kiểm tra như vậy, cho dù họ tự tin về nguồn gốc xuất xứ toàn bộ sản phẩm mà họ bán ra.

Dệt may Việt Nam năm 2018 đã có thành tích xuất khẩu đáng ghi nhận khi tăng trưởng 16,36% so với năm 2017. Đây là mức tăng cao nhất trong nhiều năm trở lại đây. Trong tình hình nhu cầu về các mặt hàng dệt may trên thế giới không có nhiều biến động, mức tăng trưởng xuất khẩu của dệt may Việt Nam được đánh giá là “đột biến” – ông Cao Hữu Hiếu, giám đốc điều hành Tập đoàn dệt may Việt Nam (Vinatex) cho biết trong buổi gặp mặt báo chí cuối năm 2018.

Trong các hình thức xuất khẩu, hình thức FOB đang được chú ý hơn cả. Với hình thức này, các doanh nghiệp tại Việt Nam tham gia gần như toàn bộ chuỗi sản xuất từ mua nguyên phụ liệu đến sản xuất và xuất khẩu sản phẩm ra nước ngoài. Ông Lê Tiến Trường, tổng giám đốc Vinatex ước tính giá trị toàn bộ  khâu gia công FOB ở vào khoảng một phần năm đến một phần tư giá trị sản phẩm bán ra. Có nghĩa là khi giao cho khách hàng ở mức giá 1 đồng, khách hàng đó, với việc sở hữu mẫu mã, thương hiệu và hệ thống phân phối, sẽ bán cho người tiêu dùng cuối cùng với giá từ 4 đến 5 đồng. Sở hữu một thương hiệu mạnh là điều mà các doanh nghiệp dệt may Việt Nam nói chung chưa làm được do nhiều nguyên nhân.

 

File

Ông Hoàng Vệ Dũng, chủ tịch HĐQT May Đức Giang nói với Sóng Việt, hiện tỷ lệ hàng FOB trên tổng kim ngạch xuất khẩu dệt may Việt Nam chiếm khoảng 70%. Tuy nhiên, phần lớn các doanh nghiệp xuất khẩu theo phương thức FOB đều là các doanh nghiệp nước ngoài. Vị lãnh đạo này lý giải. “Vấn đề không phải ở dây chuyền sản xuất, vì yếu tố đó đầu tư được. Vấn đề ở đây là thị trường. Các doanh nghiệp FDI có sẵn thị trường sau thời gian dài hoạt động trên thế giới, có khách hàng, do đó học có thể xuất khẩu theo hình thức FOB”.

Thông thường một doanh nghiệp sản xuất và xuất khẩu theo hình thức FOB sẽ gia công cho nhiều thương hiệu quốc tế cùng một lúc, theo đơn đặt hàng của các thương hiệu đó. Đó là lý do tại Nhật người ta vẫn có thể mua các sản phẩm may mặc mang nhãn hiệu Uniqlo nổi tiếng của quốc gia này, nhưng kèm thông tin made in Vietnam (sản xuất tại Việt Nam), hay mua hàng Zara tại các quốc gia khác cũng với nguồn gốc made in Vietnam.

Nguyên phụ liệu trong lĩnh vực dệt may Việt Nam hiện đã cung cấp đủ cho khoảng 60 - 70% nhu cầu sản xuất. Tuy nhiên, ông Dũng cho rằng chất lượng nguyên liệu của Việt Nam đang khá hạn chế, chỉ có thể đáp ứng nhu cầu sản xuất các loại vải thông dụng. Các loại vải cao cấp vẫn thường phải nhập, hoặc phải thuê sản xuất ở nước ngoài.

Với một số chủng loại sản phẩm, chính các doanh nghiệp Việt Nam vẫn đang phải thuê gia công từ các quốc gia khác như Trung Quốc, Hàn Quốc, Nhật Bản, Thái Lan…

Quy mô xuất nhập khẩu Việt Nam hơn gấp đôi quy mô tổng sản phẩm quốc nội (GDP) – chứng tỏ độ mở của nền kinh tế Việt Nam đang rất lớn. Các doanh nghiệp giao thương quốc tế mạnh mẽ như Con Cưng sẽ ngày càng nhiều – kèm theo đó là rất nhiều rủi ro, có khi chỉ đến từ cách thức mà họ vận hành một cách hoàn toàn bình thường.

Bài: Đan nguyên

Đồ họa: Hà Nguyên