Đô thị hóa cư dân đô thị

Sau 30 năm đổi mới, hệ thống đô thị Việt Nam đã có bước phát triển nhanh chóng về số lượng và chất lượng. Tỷ lệ đô thị hóa trên cả nước vào năm 2018 đạt 38%, tăng 0,9 điểm phần trăm so với năm 2017. Theo Chủ tịch Hội Quy hoạch phát triển đô thị Việt Nam Trần Ngọc Chính, thời gian tới, tốc độ đô thị hóa tại Việt Nam sẽ còn tiếp tục diễn ra nhanh. Trong năm 2019 và đến đầu năm 2020, tỷ lệ đô thị hóa tại Việt Nam dự báo sẽ đạt khoảng 40%.  

Tốc độ đô thị hóa nhanh khiến các thành phố ngày càng trở nên chật chội. Các tòa nhà cao tầng, tối ưu hóa không gian sống, là một giải pháp. Thống kê sơ bộ đến nay cho thấy, cả nước có khoảng 3.000 tòa nhà chung cư, trong đó tập trung chủ yếu tại TP. Hà Nội và TP.HCM. Đầu những năm 90 của thế kỷ trước, các căn hộ chung cư hiện đại còn quá xa lạ với các tầng lớp thị dân. Nhưng chỉ sau hơn 10 năm, những năm đầu của thế kỷ XXI, các khu đô thị mới với những toà nhà chung cư cao tầng, hiện đại được bắt đầu xây dựng và đưa vào sử dụng, gần như ngay lập tức, nhu cầu về các căn hộ này đã vượt quá khả năng xây dựng và cung cấp. Ông Nguyễn Mạnh Hà, Phó Chủ tịch Hiệp hội Bất động sản Việt Nam (VnREA) cho biết, chung cư cao tầng thế hệ mới được bắt đầu xây dựng từ những năm 2000 và phát triển mạnh mẽ trong vòng 10 năm trở lại đây. Chung cư hiện nay được thiết kế với mục đích sử dụng hỗn hợp với đầy đủ các dịch vụ, tiện ích.

Trong bối cảnh quỹ đất ngày càng hạn hẹp, việc định cư theo chiều đứng với cái thang máy - hay nói cách khác là người dân tập trung sinh sống tại các tòa nhà chung cư cao tầng ngày càng phổ biến.  

Sự xuất hiện ngày càng nhiều các khu đô thị và chung cư mới tỷ lệ thuận với số lượng người dân sống trong các căn hộ chung cư hiện đại đó, dần hình thành một nếp sống mới văn minh, hiện đại và mang những đặc trưng riêng của những cư dân đô thị. Thứ trưởng Bộ Xây dựng Nguyễn Văn Sinh nhận định: Mô hình chung cư cao tầng đã được xã hội hiện nay chấp nhận và ngày càng trở thành xu hướng nhà ở chủ yếu tại các khu vực đô thị của nước ta. Mục đích phát triển nhà chung cư không chỉ để tiết kiệm quỹ đất ngày càng bị thu hẹp do tốc độ dân số ngày càng nhanh mà còn góp phần tạo ra kiến trúc, cảnh quan đô thị khang trang, môi trường xanh sạch đẹp góp phần tạo nên cuộc sống văn minh, hiện đại.

Xu hướng chuyển dịch định cư lên các tòa nhà cao tầng còn bởi những tiện ích từ mô hình này mang lại. Sống ở các chung cư, sinh hoạt rất thuận tiện. Cư dân sống tại các chung cư không cần phải bước chân ra khỏi tòa nhà cao tầng nhưng hầu hết nhu cầu của họ vẫn được đáp ứng bởi các dịch vụ có sẵn tại chung cư rất đầy đủ và thuận tiện. Hơn nữa, vấn đề an ninh tại chung cư được đảm bảo, họ không phải lo lắng bị trộm cạy cửa mỗi nghỉ lễ, Tết gia đình đóng cửa đi về quê. Người dân ở các chung cư đa phần có ý thức tốt về vấn đề vệ sinh, môi trường. Bà Đào Thị Thanh (64 tuổi), trú tại một chung cư ở đường Nguyễn Huy Tưởng, quận Thanh Xuân chia sẻ: “Vợ chồng tôi đều đã cao tuổi, việc đi lên rất khó khăn. Chúng tôi chuyển lên chung cư ở vì mọi sinh hoạt đều ở trên một mặt bằng phù hợp với những người tuổi cao, đi lên đi xuống bằng thang máy cũng thuận lợi hơn”. Đây là một điểm cộng nữa cho lựa chọn sống ở chung cư.

Chính phần “nhân tạo” trong đô thị - đó là môi trường cảnh quan, kiến trúc, kết cấu hạ tầng kỹ thuật, các điều kiện và các tiện nghi sống - đã làm cho cuộc sống của cư dân đô thị trở nên tiện nghi, ít phụ thuộc vào môi trường tự nhiên hơn. Môi trường sống đó cộng thêm các tiện ích được cung cấp bởi công nghệ phát triển hiện nay đã khiến xu hướng, cách thức tiêu dùng, thói quen sinh hoạt của các cư dân đô thị thay đổi, từ đó dần hình thành một nếp sống mang đậm văn hóa đô thị, không còn bóng dáng của lối sống văn hóa làng xã.

Anh P.H.M sống trong khu chung cư ở đường Võ Chí Công, Tây Hồ, Hà Nội chia sẻ về cuộc sống của gia đình anh và những hộ dân ở cùng chung cư: Tất cả các dịch vụ về hàng hóa từ tiêu dùng, thực phẩm, điện tử, gia dụng đến vui chơi, giải trí, thể dục thể thao, giáo dục... đều có trong các trung tâm thương mại, siêu thị, cửa hàng tại tòa nhà cao tầng. Có những người làm việc ngay tại tòa nhà cao tầng bên cạnh nơi ở trong cùng khu chung cư. Vì thế các cư dân sống ở đây có khi cả tháng không phải ra bên ngoài khu chung cư mà mọi nhu cầu của gia đình từ sinh hoạt tới làm việc vẫn được đáp ứng tốt. Ở chung cư, cư dân đô thị còn hình thành thói quen mua sắm để có thể dùng cho cả tuần.

Với những người mà nơi làm việc ở bên ngoài khu chung cư, hoặc khi muốn đưa gia đình đi chơi tại các trung tâm thương mại, rạp chiếu phim hay khu vui chơi giải trí khác thì họ cũng không chịu sự tác động trực tiếp của thời tiết bởi từ nhà di chuyển bằng xe ô tô đến nơi cần đến mà không cần quan tâm và bị phụ thuộc vào thời tiết ngoài trời mưa gió, nóng lạnh thế nào.

Mặt khác, công nghệ, mạng Internet và máy điện thoại thông minh ngày càng phát triển mạnh. Việt Nam là một quốc gia có tỷ lệ người sử dụng internet cao, đứng thứ 16 trên thế giới về số lượng người sử dụng internet, chiếm hơn 60% dân số, với thời gian sử dụng internet trung bình lên tới gần 7 tiếng/ngày. Với điện thoại thông minh (smartphone), theo báo cáo nửa đầu năm 2018 về thị trướng ứng dụng di động tại Việt Nam của Appota, tỷ lệ sổ hữu smartphone tại Việt Nam lên tới 72% và đó không chỉ là công cụ giao tiếp mà còn là công cụ làm việc chính. Internet và smartphone với nhiều tiện ích đã phục vụ tốt các nhu cầu khác nhau của con người. Không chỉ dùng để nghe, gọi, chiếc điện thoại bé nhỏ còn tham gia vào những hoạt động thường nhật của con người như gọi xe, gọi đồ ăn, mua bán, giao dịch...

Sự kết nối mà các thiết bị di động tiếp tục mang đến sự tiện dụng cho cuộc sống đô thị, không chỉ dừng lại ở những kết nối vật lý.  

Từ ngàn năm nay, người Việt vốn là cư dân nông nghiệp, sống ở làng xóm, không có thói quen ở nhà cao tầng, không quen sống theo chiều thẳng đứng với cái thang máy. Nền tảng văn hóa người Việt vốn là văn hóa từ nông thôn.

 

File

Lối sống đô thị với các quy ước tương đối xa lạ với văn hóa làng bản, nông thôn từ ngàn đời - không dễ gì được tiếp nhận trong ngày một ngày hai. Tuy nhiên, sự xung đột văn hóa ở các khu đô thị không thực sự rõ rệt. Những tiện ích mà một cuộc sống hiện đại mang lại giúp người ta dễ dàng thích nghi hơn, chấp nhận nhau hơn. Cộng đồng trong các khu dân cư được hình thành theo cách hỗ trợ, giao lưu với nhau, hay buôn bán với nhau, thông qua mạng xã hội, thường là facebook chung của từng khu dân cư. Sự khăng khít đó càng trở nên bền chặt mỗi khi có một sự việc chung liên quan đến toàn khu chung cư, ví dụ hỏng thang máy, mất an toàn đường điện...

Nhu cầu sinh sống tại các khu đô thị với những tiện ích đi kèm đang dẫn dắt cơ hội kinh doanh của các doanh nghiệp bất động sản. Savill nhận định, đô thị hóa được coi là yếu tố cốt lõi nhất tác động đến thị trường bất động sản. Sự tăng trưởng của cư dân đô thị với sức mua lớn cũng đã tác động mạnh đến các dịch vụ cung ứng trong các lĩnh vực như: thức ăn nhanh, sản phẩm vệ sinh, đồ điện tử tiêu dùng. Một số thương hiệu đang phát triển và cạnh tranh quyết liệt trong lĩnh vực này như: Burger King, Starbucks, Family Mart…

Ngân hàng thế giới, trong những câu mở đầu báo cáo Đánh giá đô thị hóa ở Việt Nam cuối năm 2011, đã dẫn lời ông Nguyễn Sinh Hùng - nguyên Chủ tịch Quốc hội: Việt Nam sẽ chỉ có một cơ hội duy nhất để đô thị hóa đúng đắn. Nếu thất bại trong đô thị hóa, chúng ta cũng sẽ thất bại trong công nghiệp hóa và hiện đại hóa.  

Đô thị hóa là một xu hướng không thể dừng lại./.

File

Bài: Ngọc Vũ

Đồ họa: Hà Nguyên