Dịch bệnh thách thức toàn cầu hóa và hội nhập quốc tế

Bùng phát ở Trung Quốc, dịch bệnh này không chỉ lây lan rộng ở Trung Quốc mà còn ra cả thế giới rất nhanh chóng và đến nay cả Trung Quốc cũng như thế giới đều chưa kiểm soát và đẩy lùi nổi. Dịch bệnh đã và đang tiếp tục ảnh hưởng tiêu cực và tai hại tới nhịp sống bình thường của con người, hoạt động của các quốc gia, tới chính trị thế giới và quan hệ quốc tế, tới tăng trưởng kinh tế và thương mại của thế giới.

Các quốc gia, khu vực, châu lục và cả thế giới đang kiên định quyết tâm đẩy lùi dịch bệnh, khắc phục những tổn hại và đưa thế giới trở lại trạng thái yên ổn bình thường, sẽ mất thời gian hiện chưa biết là bao nhiêu để đạt được mục tiêu này. Không như dịch bệnh SARS hồi năm 2003/2004, dịch bệnh MERS năm 2012 hay dịch bệnh Ebola cách đây mấy năm, dịch bệnh viêm phổi cấp do virus SARS-CoV-2 gây ra khuấy động cuộc tranh luận trên thế giới về mối liên hệ giữa nó và thế giới hiện đại cũng như về tác động của nó tới toàn cầu hoá và hội nhập quốc tế.

Không thể phủ nhận một thực tế là toàn cầu hóa và hội nhập quốc tế cho đến nay đã giúp cho cả thế giới được thịnh vượng thêm, mức độ thịnh vượng khác nhau giữa các quốc gia, khu vực và châu lục. Nhưng cũng không thể phủ nhận là sự bùng phát và lây lan của dịch bệnh đều có những nguyên nhân giống nhau là môi trường sinh thái trên trái đất bị xâm hại và toàn cầu hóa cùng với hội nhập quốc tế đã thúc đẩy giao thương và thông thương giữa con người, quốc gia, khu vực và châu lục. Trao đổi hàng hoá và dịch vụ cũng như du lịch phát triển rất mạnh mẽ và thuận lợi. Dịch bệnh bùng phát từ việc con người trên trái đất tàn phá thiên nhiên, từ sự biến đổi khí hậu trên trái đất, từ lối sống của con người trong thế giới hiện đại bất chấp sự cần thiết phải bảo toàn môi trường sinh thái và cả từ cách sống ích kỷ, vô trách nhiệm của cá nhân đối với cộng đồng.

Dịch bệnh này bùng phát trong bối cảnh tình hình toàn cầu hoá và hội nhập quốc tế đang bị thách thức và chống đối quyết liệt bởi chủ nghĩa đơn phương và chủ nghĩa bảo hộ, bởi sự đề cao nhà nước quốc gia để ngăn cản hội nhập quốc tế, bởi chủ trương co cụm biệt lập để làm chùn bước tiến của toàn cầu hóa. Dịch bệnh này thách thức toàn cầu hóa và hội nhập quốc tế ở chỗ nó được sử dụng làm bằng chứng và công cụ để những lực lượng chống toàn cầu hóa và cản trở hội nhập quốc tế ở quốc gia cũng như trên thế giới triệt để tận dụng và lợi dụng. Toàn cầu hóa và hội nhập quốc tế là xu thế chuyến biến của thế giới hiện đại ngày nay. Dịch bệnh này và cả những dịch bệnh tới đây còn có thể bùng phát và lây lan trên thế giới không thể đảo ngược được xu thế ấy, nhưng sẽ cản trở nhất định và gây khó khăn không hề nhỏ cho nhịp độ tiến triển của toàn cầu hóa và hội nhập quốc tế.

File
File

Bên cạnh sự thông thương của con người, hàng hoá và dịch vụ trên bình diện toàn thế giới, toàn cầu hóa và hội nhập quốc tế được đặc trưng bởi ba nhân tố là phân công lao động quốc tế, chuỗi cung ứng toàn cầu và dịch chuyển sản xuất kinh doanh từ trong nước ra nước ngoài. Hiện tại có thể thấy cả ba nhân tố ấy đều bị thách thức, thậm chí cả đe dọa, bởi dịch bệnh Covid-19. Tăng trưởng kinh tế và thương mại thế giới đang bị ảnh hưởng tiêu cực, du lịch và dịch vụ đã bắt đầu trì trệ, hoạt động đầu tư trực tiếp ra nước ngoài giảm đi đáng kể. Có thể thấy không chỉ kinh tế đối nội mà trước hết kinh tế đối ngoại của các quốc gia trên thế giới hiện gặp nhiều khó khăn ghê gớm bởi dịch bệnh này.

Dịch bệnh thử thách không chỉ năng lực và bản lĩnh lãnh đạo quốc gia và xử lý khủng hoảng của chính phủ các quốc gia trên thế giới mà còn cả mối quan hệ giữa các quốc gia. Bối cảnh tình hình đặc biệt đòi hỏi chính phủ các quốc gia phải đưa ra và áp dụng những biện pháp chính sách đặc biệt, trong đó có cả những biện pháp chính sách liên quan trực tiếp đến quan hệ với các quốc gia và đối tác khác mà nếu không xảy ra dịch bệnh thì không được vận dụng bởi nếu áp dụng sẽ hàm ý các mối quan hệ song phương không còn được bình thường hay tốt đẹp nữa. Đấy là những biện pháp chính sách như đóng cửa biên giới quốc gia, cấm hay hạn chế nhập cảnh, cách ly tập trung người đến từ vùng có dịch bệnh, cung cấp thông tin cá nhân, quản lý theo dõi di biến động...

Dịch bệnh buộc các nước phải tập trung và ưu tiên vào việc đối phó dịch bệnh. Không phải những chuyện khác không còn quan trọng, nhưng rõ ràng việc chống dịch bệnh cấp thiết và sống còn hơn. Tất cả những chuyện khác trên thế giới vẫn xảy ra hay tiếp diễn, nhưng rõ ràng không được công chúng quan tâm để ý và theo dõi trước hết và nhiều nhất như diễn biến tình hình dịch bệnh. Trung Quốc không thể duy trì tiến độ thực hiện những mưu tính cao xa to lớn như đã dự định. Mỹ cũng phải vận hành khác trước chủ định xung khắc thương mại với các đối tác. Nhật Bản và Hàn Quốc vì dịch bệnh mà gia tăng hiềm khích với nhau. Giữa nhiều nước thành viên EU với nhau cũng xung khắc vì những chuyện liên quan đến đối phó với dịch bệnh. Những sự kiện lớn của thế giới, châu lục và khu vực về chính trị, kinh tế, thương mại, văn hóa hay tín ngưỡng đều bị hủy hoặc hoãn. Nhiều chính phủ quốc gia đã phải tạm thời ngừng thực hiện những biện pháp chính sách được coi là biểu tượng cho thiện chí thúc đẩy quan hệ hợp tác song phương và cho hội nhập quốc tế hay toàn cầu hóa.

Dịch bệnh này đến nay chưa qua, nhưng những bài học mà con người và thế giới, các quốc gia, khu vực và châu lục có thể và phải rút ra từ đấy đã lộ rõ để trong tương lai có thể ứng phó chủ động hơn, kịp thời hơn và hiệu quả hơn với dịch bệnh và với các mặt trái của toàn cầu hoá và hội nhập quốc tế. Chỉ như thế thì thách thức nào tới đây xuất hiện cũng mới có thể được khắc phục để kiên định tiếp tục tiến trình toàn cầu hóa và hội nhập quốc tế.

File

Covid-19 thách thức kinh tế toàn cầu

Bloomberg đã đưa ra 4 kịch bản kinh tế đối với nền kinh tế toàn cầu do ảnh hưởng của dịch Covid-19. Theo kịch bản tệ nhất, nền kinh tế Mỹ, Nhật Bản và khu vực đồng euro đều rơi vào suy thoái, tăng trưởng GDP thế giới giảm về mức 0%, sản lượng toàn cầu tổn thất đến 2.700 tỷ USD. Tổ chức Hợp tác và Phát triển kinh tế (OECD) trước đó cũng đưa ra dự báo nền kinh tế toàn cầu sẽ tăng trưởng với tốc độ chậm nhất kể từ năm 2009 và có nguy cơ rơi vào suy thoái nếu dịch Covid-19 kéo dài, không được kiểm soát.  

 

Kinh tế Trung Quốc có khả năng suy thoái   lần đầu tiên sau 44 năm

Giới quan sát nhận định, nhiều khả năng nền kinh tế Trung Quốc sẽ suy thoái trong quý I năm nay do tác động của dịch covid-19. Đây sẽ là lần đầu tiên kể từ năm 1976 Trung Quốc tăng trưởng âm. Sự suy giảm nghiêm trọng này đe dọa mục tiêu đạt mức tăng trưởng 5,6% trong năm 2020 mà chính phủ Trung Quốc đề ra nhằm xây dựng “xã hội thịnh vượng toàn diện” trong năm 2020.  

 

Thị trường tài chính toàn cầu rung lắc mạnh

Diễn biến dịch Covid-19 xấu đi khiến thị trường tài chính toàn cầu rung lắc mạnh. Chứng khoán Mỹ đã giảm mạnh nhất 10 năm qua. Chưa thể dự đoán được tình hình thị trường chứng khoán thời gian tới sẽ ra sao, điều này còn tùy thuộc vào diễn biến của dịch bệnh và cách xử lý, ứng phó của các quốc gia.  

 

Giá dầu giảm mạnh nhất kể từ   Chiến tranh vùng Vịnh

Giá dầu sụt giảm mạnh tới 30%, thê thảm nhất từ chiến tranh vùng Vịnh năm 1991 sau khi cả Saudi Arabia và Nga tuyên bố tăng sản xuất. Thỏa thuận kéo dài 3 năm giữa OPEC và các đồng minh đã đổ vỡ, khi Nga từ chối giảm thêm sản lượng và gia hạn. Thị trường dầu toàn cầu đang chịu sức ép lớn từ Covid-19, do người dân hạn chế đi lại. Ngược lại, giá vàng sau một số phiên trồi sụt, tiếp tục tăng mạnh trở lại và dự báo sẽ còn biến động khó lường.  

 

FED có khả năng giảm thêm lãi suất

Cục Dự trữ Liên bang Mỹ (FED) được dự báo sẽ có khả năng tiếp tục giảm lãi thêm 0,75% trong phiên họp ngày 17 - 18/3 tới. Trước đó, ngày 3/3, Fed đột ngột thông báo hạ lãi suất thêm 0,5%. Đây là lần đầu tiên kể từ khủng hoảng tài chính 2008, cơ quan này can thiệp giữa chừng. Quyết định bất thường này của FED khẳng định các động thái quyết liệt để hỗ trợ nền kinh tế Mỹ trong giai đoạn khó khăn này.