Đại dịch Covid-19 tác động gì  tới kinh tế?

Hiện nguồn gốc, cơ chế phát tác, hoạt động biến đổi gene và lan truyền của SARS-Cov-2 vẫn còn nhiều điểm chưa được nhận biết rõ ràng; vẫn chưa có vaccine phòng ngừa và thuốc đặc trị đối với chủng RNA-coronavirus mới này.  

Tại đây, chúng ta sẽ không đi vào những chi tiết của đại dịch Covid-19 và SARS-Cov-2 mà chỉ đưa ra một vài nhận định về tác động của nó tới kinh tế.  

Kinh tế Trung Quốc   chao đảo

Theo ước tính của các chuyên gia quốc tế thì đại dịch SARS đã làm Trung Quốc thiệt hại trực tiếp (trong thời kỳ dịch bệnh) là khoảng 40 - 80 tỷ USD và làm hụt mất đi 0,5 điểm trong tăng trưởng GDP năm 2003.  

Trước đại dịch lần này, Trung Quốc đã buộc phải phong tỏa và cách ly vài chục thành phố nhằm ngăn ngừa tốc độ lây nhiễm SARS-Cov-2 lan truyền khá cao, kỳ nghỉ Tết được kéo dài, các hoạt động sản xuất kinh doanh vẫn đóng cửa và cho tới nay thì nhiều cơ sở đang được coi là bị đình trệ, nhất là với những doanh ngiệp vừa và nhỏ. Giao thông và du lịch ngưng trệ, phần lớn các hoạt động dịch vụ và bán lẻ bị gián đoạn hoặc đóng cửa. Các sàn giao dịch chứng khoán Trung Quốc tại nhiều phiên giao dịch sau Tết đã bị sụt giảm khá sâu, cá biệt có vài nơi chỉ số đã giảm tới trên dưới 8% so với trước dịch bệnh (Shenzhen Composite - 8,4% và Shanghai Composite -7.7%).  

Mặc dù chính phủ Trung Quốc trấn an rằng, Covid-19 không có tác động quá nhiều tới nền kinh tế của mình, nhưng theo ước đoán thì họ sẽ phải chi trên 160 tỷ USD trực tiếp cho đại dịch này. Có những dấu hiệu cho thấy Trung Quốc sẽ buộc phải nới lỏng chính sách tiền tệ và thực hiện các chính sách kích cầu khác. Nhiều chuyên gia và hãng kinh tế quốc tế đã ước tính mức tăng trưởng GDP của Trung Quốc trong quý I và quý II năm 2020 sẽ là 0%; tốc độ tăng trưởng GDP năm 2020 của Trung Quốc có thể bị mất đi tới 1,2 điểm phần trăm.  

Nhưng sau hơn 16 năm thì nền kinh tế Trung Quốc đã có những tăng trưởng đáng kể, GDP quốc gia từ 1.600 tỷ USD vào năm 2003 đã được ước tính đạt tới gần 14.200 tỷ USD (quy mô gia tăng gần 9 lần) vào năm 2019; kim ngạch xuất khẩu tăng từ 438 tỷ USD (2003) lên tới khoảng 2.700 tỷ USD (tăng hơn 6 lần). Tuy nhiên, cũng trong khoảng thời gian đó, từ chỗ chưa có ai vào năm 2003 thì tới năm 2019 tại Trung Quốc đã có tới 324 tỷ phú USD với người giàu nhất là Jack Ma với tài sản trên 42 tỷ USD. Vì vậy, trước các dự báo do đại dịch Covid-19 như đã nói trên thì những giá trị tuyệt đối về thiệt hại cho nền kinh tế Trung Quốc sẽ là đáng kể cao, gây chao đảo nhất định cho nền kinh tế quốc gia nói chung.

Các chuyên gia quốc tế cũng nhận định, nếu Covid-19 còn kéo dài do không đủ sức dập dịch được sớm, nền kinh tế Trung Quốc có thể sẽ phải đối mặt với việc hàng loạt ngành chịu thảm họa không lường trước được về quy mô cũng như chiều sâu. 

File

Kinh tế thế giới chịu   tác động tiêu cực  

Nền kinh tế Trung Quốc giờ đây đã có mức độ tích hợp hơn bao giờ hết vào nền kinh tế thế giới. Bất chấp chiến tranh thương mại gần đây giữa hai quốc gia, Trung Quốc hiện vẫn là nước xuất khẩu lớn nhất vào Hoa Kỳ đối với hảng loạt mặt hàng (như kỹ thuật điện, thiết bị công nghiệp, đồ gỗ, đồ chơi, thiết bị thể thao, đồ nhựa,...). Lượng khách du lịch Trung Quốc tới Hoa Kỳ tăng từ 157 ngàn lượt người năm 2003 lên tới hơn 3 triệu lượt người vào năm 2019 với chi tiêu mua sắm trung bình cho 1 người là hơn 800 USD (so với mức trung bình các khách du lịch khác là khoảng 500 USD). Theo thống kê của Credit Suisse, 13 hãng bán lẻ hàng đầu của Hoa Kỳ đang có doanh thu đáng kẻ tại thị trường Trung Quốc từ 1 -17%. .  

Hầu hết chính phủ các nước phát triển đều đưa ra nhận định rằng Covid-19 không tác động gì nhiều tới nền kinh tế nước họ trong ngắn hạn. Song, họ cũng quan ngại rằng đại dịch tại Trung Quốc có thể gây ra những hậu quả đáng kể cho nền kinh tế thế giới, đó là:  

1. Làm chậm các nhịp độ tăng trưởng do đình trệ sản xuất kinh doanh ở những nền kinh tế có mức độ giao thương cao với Trung Quốc;  

2. Nhập khẩu hàng hóa và nguyên phụ liệu từ Trung Quốc sẽ suy giảm đáng kể do thiếu hụt nguồn cung;  

3. Giá dầu mỏ và kim loại suy giảm do trì trệ kinh tế có thể kéo dài tại Trung Quốc (hiện giá dầu mỏ thế giới đã suy giảm gần 20%, chỉ số giá các kim loại cũng suy giảm mạnh nhưng ít hơn so với dầu mỏ);  

4. Nhiều chỉ số chứng khoán trên các thị trường hàng đầu sẽ bị trồi sụt bất thường (hiện các sàn chứng khoản hàng đầu mới chịu ảnh hưởng suy giảm nhẹ từ 0,1 tới 0,85%);  

5. Ngành du lịch và vận tải hành khách toàn cầu sẽ bị đình trệ không lường trước do việc suy giảm khá mạnh lượng khách du lịch Trung Quốc và đến du lịch Trung Quốc.  

Trong dài hạn, nếu Covid-19 tiếp tục diễn biến không xác định thì việc dự báo về tác động xấu tới các nền kinh tế là vẫn còn để ngỏ kèm theo nhiều lo ngại về những đột biến bất thường.

File

Giờ đây, rất nhiều thương hiệu bán lẻ lớn của thế giới đã buộc phải đóng cửa các điểm kinh doanh của mình tại Trung Quốc. Một số quốc gia đã đóng cửa biên giới với nước này, có những nước hoàn toàn cấm nhập cảnh đối với công dân Trung Quốc. Hàng loạt hãng hàng không trên toàn thế giới đã hủy mọi chuyến bay với Trung Quốc và với một số nước ngoài Trung Quốc đang có bùng phát dịch bệnh Covid-19. Một số nhà máy công nghiệp thương hiệu đa quốc gia nằm ngoài Trung Quốc đã phải tạm ngưng sản xuất do không nhận được các nguyên phụ liệu vốn phải nhập khẩu từ đó. Nhiều nhà máy FDI tại Trung Quốc có khả năng bị trì trệ sản xuất do tình hình phong tỏa, cách ly và hạn chế di chuyển chung tại quốc gia này.  

Hiện tại, nhiều chuyên gia và hãng kinh tế quốc tế đã ước tính nền kinh tế toàn cầu sẽ bị thiệt hại trực tiếp khoảng 400-500 tỷ USD cho Covid-19; mức tăng trưởng GDP toàn cầu năm 2020 sẽ bị mất đi khoảng 0,3 điểm phần trăm; nền kinh tế Hoa Kỳ được dự báo rất có thể sẽ bị mất đi 0,3-0,6 điểm phần trăm trong tăng trưởng GDP năm 2020.  

Do phụ thuộc vào diễn biến của Covid-19 tại Trung Quốc nên hiện còn chưa có nhiều những dự báo dài hạn về tác động của nó tới nền kinh tế toàn cầu cũng như ở các nền kinh tế có quan hệ mật thiết với kinh tế Trung Quốc. Lo lắng nói chung về tác động tiêu cực của đại dịch Covid-19 tới nền kinh tế thế giới trong ngắn hạn là hiện hữu, còn về dài hạn thì... “có trời mới biết!” 

File

4 kịch bản của kinh tế toàn cầu

(theo Bloomberg)

Kịch bản 1:  

Trung Quốc chịu thiệt hại trực tiếp, trong khi đó phần còn lại của thế giới chỉ chịu ảnh hưởng gián tiếp. Các quốc gia có nguy cơ tăng trưởng âm bao gồm: Trung Quốc (-0,7%); Hàn Quốc (-0,3%); Indonesia (-0,3%); Argentina (-0,2%). Các nước tăng trưởng kinh tế -0,1% là Nhật Bản, Đức và Canada.  

Theo Bloomberg, trong việc kiểm soát dịch bệnh, các quốc gia áp dụng các biện pháp ngăn chặn ở quy mô nhỏ hơn so với Trung Quốc, do đó, nền kinh tế sẽ chịu tác động nhỏ hơn trong ngắn hạn.

 

Kịch bản 2:  

Trung Quốc mất nhiều thời gian hơn để đưa hoạt động kinh tế trở lại bình thường như thời điểm trước dịch. Ngay cả khi các nhà máy hoạt động trở lại, nó không có nghĩa là mọi vấn đề đã được giải quyết. Nhiều nhà máy không có đủ hàng dự trữ, một số trở ngại trong chuỗi cung ứng cản trở năng lực sản xuất. Điều này khiến nền kinh tế toàn cầu điêu đứng.  

Bloomberg cho rằng nền kinh tế Trung Quốc có thể tăng trưởng xuống mức -1,5%, trong khi Pháp và Đức cũng tăng trưởng âm, lần lượt là -1,3% và -1,2%. Các nền kinh tế lớn như Nhật Bản, Nga và Mỹ đều bị “giáng đòn”. Điều này dẫn đến tăng trưởng GDP toàn cầu trong năm 2020 giảm xuống 2,3%, thấp hơn 0,8% so với dự đoán trước đó.

 

Kịch bản 3:

Khi ảnh hưởng của Covid-19 lan rộng hơn, Hàn Quốc, Italy, Nhật Bản, Pháp và Đức chịu cú sốc lớn hơn. Trong khi đó, Mỹ, Ấn Độ, Anh, Canada và Brazil chịu thêm một cú sốc nhỏ. Điều này đồng nghĩa với việc tăng trưởng của 10 nền kinh tế lớn nhất thế giới sẽ chậm lại để ngăn chặn sự lây lan của virus corona.

Ở kịch bản này, tăng trưởng của Nga có thể -3%, Indonesia và Đức đều -2,8%. Hàng loạt quốc gia tăng trưởng sụt giảm mạnh so với trước thời Covid-19 như: Nhật Bản (-2,2%), Trung Quốc (-2%), Brazil (-1,7%), Mỹ (-1,3%).

Theo các chuyên gia Bloomberg, trong trường hợp này, tăng trưởng toàn cầu năm 2020 sẽ trượt xuống 1,2%.

 

Kịch bản 4:  

Khi Covid-19 trở thành đại dịch toàn cầu, Bloomberg dự báo, toàn bộ nền kinh tế thế giới sẽ rơi vào trạng thái tê liệt. Với kịch bản xấu nhất này, tăng trưởng GDP toàn cầu sẽ trượt về mức 0%.

Các nền kinh tế lớn nhất thế giới như Mỹ và Trung Quốc đều rơi vào suy thoái, cùng với Nhật Bản, Nga, Đức, Indonesia, Brazil,... Đáng chú ý, Trung Quốc - nền kinh tế thứ hai thế giới - có thể chỉ tăng trưởng 3,5% trong năm 2020, mức thấp kỷ lục kể từ năm 1980.