"Đặc khu tri thức" - Hội tụ tinh hoa Việt
File
File
File

Thưa PGS.TS Vũ Minh Khương, ông từng nói Việt Nam có sức mạnh tiềm ẩn, sức mạnh cộng hưởng tốt đẹp; Việt Nam cũng đang có một “bước đà tiến tới phồn vinh”. Ông có cho rằng “bước đà này, sức mạnh cộng hưởng đó” sẽ thành sức bật nếu từ thể chế, tới tổ chức thực sự biết thôi thúc, phát huy nguồn lực - thực sự có thể truy tìm và hội tụ người tài, sớm đưa đất nước tới phồn vinh?

Vâng! Trong phát triển người ta luôn nhìn vào bốn trụ cột. Bốn trụ cột này phải đồng hành với nhau: thị trường, thể chế, nguồn nhân lực và văn hóa. Về thị trường, phải nói Việt Nam chuyển sang kinh tế thị trường khá tốt, khá nhanh, trên quy mô toàn cầu - phát triển xung động. Tuy nhiên, thể chế của chúng ta còn chậm, chưa hoàn thiện được thị trường, nhiều vấn đề méo mó vẫn xảy ra. Về nguồn nhân lực, chúng ta tiến rất nhanh, sẽ rất nhiều người giỏi xuất hiện. Ý tôi muốn khẳng định, thị trường và nguồn nhân lực Việt Nam sẽ còn có những bước đi rất dài, đặc biệt khi nắm bắt xu thế toàn cầu hóa và cách mạng công nghiệp 4.0, nhưng thể chế và văn hóa còn những trắc trở, khiến chúng ta chưa phát huy được tối đa sức mạnh dân tộc mình.  

Về thể chế, chúng ta còn khó khăn - chưa rõ ràng, minh bạch. Thứ hai, còn bàn tay vô hình - chưa tạo cho người cán bộ của hệ thống công quyền toàn tâm, toàn ý như người nông dân trên ruộng đồng hay doanh nhân trên thương trường. Tức là họ chưa làm hết sức mình. Bàn tay vô hình vẫn khiến họ chỉ làm chừng mực, sợ trách nhiệm, thiếu tận tâm, thiếu đồng cảm, thấu cảm với người dân. Về văn hóa, chúng ta vẫn có những hạn chế nhất định trong hợp tác, gắn bó với nhau và suy nghĩ dài hạn, tránh những ngắn hạn, phô trương, giành giật. Cải cách thể chế và phát triển văn hóa cần đặt ra then chốt. 35 năm đổi mới vừa qua chúng ta chú trọng phát triển thị trường và nguồn nhân lực khá tốt, nhưng chưa hoàn hảo, chính bởi thể chế, văn hóa chưa được coi trọng đặc biệt!

 

Ý ông muốn khẳng định rằng, khi thể chế tốt hơn, nền văn hóa tốt hơn bây giờ, người tài sẽ không cần phải “truy tìm” nữa - sẽ mặc nhiên hội tụ ở Việt Nam ta?

Không! Tôi nghĩ vẫn cần một quy trình dài. Có 4 trụ cột thị trường, thể chế, nhân lực và văn hóa rồi thì ý thức thu hút nhân tài vẫn là quan trọng. Cho nên, người đứng đầu phải là người rất có tâm, có tầm. Họ không cần thiết phải là người tài nhất về mặt chuyên môn, nhưng phải rất có tâm với đất nước, có tầm thời đại, để thu hút mọi người. Tụ tài là khâu cuối cùng. Tôi cho rằng có 6 bước để thu hút nhân tài. Một là THỨC TÀI - tức là phải thể hiện cần người tài. Thứ hai là ÁI TÀI - phải làm cho người tài cảm thấy được trân trọng, có giá trị khi trở về. Thứ ba là DƯỠNG TÀI - người tài không thể làm được việc ngay, phải giúp đỡ, hỗ trợ họ sẵn sàng đóng góp. Thứ tư là DỤNG TÀI - đưa người tài vào những việc khó khăn, thách thức để họ giải quyết những bài toán địa phương, doanh nghiệp, đất nước đang cần. Tiếp theo là DUNG TÀI - khi người ta đã thành công rồi, thường có những “cái này - cái khác”, làm sao phải dung được (giữ được, lưu được họ), để họ càng làm càng thấy đây là nơi lý tưởng nhất, không phải đến thực thi một lần. Lúc này, TỤ TÀI mới xuất hiện - mọi người nghe tiếng sẽ đến, sẽ trở về. Người lãnh đạo phải luôn ý thức được 6 bước này vì đấy là nguyên khí quốc gia. Chỉ có như vậy, chất xám - người tài mới lũ lượt kéo về.  Người lãnh đạo làm được điều này lịch sử sẽ ghi nhận mãi mãi, cũng là bài học cho thế giới.

 

File

Vậy ông nghĩ sao về ý tưởng: Muốn TỤ TÀI được, Việt Nam cần “xây dựng” một ĐẶC KHU TRI THỨC để thức tài, ái tài, dưỡng tài, dụng tài, dung tài?

“Đặc khu tri thức” - đây là một vấn đề rất hay, một khái niệm rất hay - thu hút tài năng để giải quyết những bài toán khắc nghiệt của cuộc sống và thực hiện khát vọng ngàn năm của dân tộc. Muốn thực hiện phải bắt đầu từ khát vọng dân tộc, vì tầm đến đâu, người đến đó, tài, mưu đến đó. Thứ hai, phải có tư duy thời đại. Bây giờ phải nhìn toàn cầu chứ không chỉ nhìn cá biệt đâu đó. Tính khai sáng rất quan trọng. Thứ ba, cần tư duy thực tế - không nên viển vông. Hãy giải bài toán cụ thể. Hãy đặt hàng những bài toán rất khó, anh có giải được hay không, giải như thế nào? Khi đó “đặc khu” sẽ được thiết kế để thực hiện khát vọng dân tộc, cũng để thu hút tinh hoa người Việt Nam, tinh hoa toàn cầu. Đà thắng lợi chỉ có thể mạnh lên, lớn lên nếu những bài toán thực tế được giải quyết một cách thiết thực. Đặc khu tri thức chính là nơi tích tụ, dung dưỡng và phát triển những động lực này!

 

Vấn đề là, cách đây chưa lâ,u chúng ta bàn tới ĐẶC KHU KINH TẾ với những chế tài riêng biệt, những ưu ái riêng biệt. Bây giờ chúng ta lại đặt vấn đề cần “xây dựng” ĐẶC KHU TRI THỨC - nên chăng?

Tôi nghĩ đây là một ý tưởng rất đặc sắc và có tính thời đại. Thế kỷ 21 nếu Việt Nam làm được sáng kiến này, không chỉ tạo động lực quý cho Việt Nam phát triển rất nhanh, mà đồng thời đưa ra một mô hình mới thế giới có thể đến học hỏi. Đặc khu kinh tế hay đặc khu tri thức đều có chung một nội dung: mục tiêu làm gì - định đề giá trị là gì?  

Đặc khu kinh tế, theo nghĩa thông thường, cho đến nay là: tạo ra tăng trưởng kinh tế, xuất khẩu, việc làm, thử nghiệm cơ chế chính sách, đào tạo nguồn nhân lực, nâng cao vị thế đất nước và thu hút sự chú ý của các nhà đầu tư toàn cầu. Đặc khu kinh tế là phải tạo ra một lãnh địa riêng biệt, để thực hiện cơ chế đặc biệt, được Nhà nước cho phép. Nó bị ràng buộc bởi vị trí địa lý.  

Đặc khu tri thức có định đề giá trị không khác so với đặc khu kinh tế: Cũng phải tạo ra tăng trưởng kinh tế, tạo ra giá trị xuất khẩu, tạo ra việc làm, cũng thử nghiệm cơ chế chính sách, đào tạo nguồn nhân lực và năng lực sáng tạo cho toàn bộ nền kinh tế, thu hút sự chú ý toàn cầu, nâng cao vị thế đất nước. Nó tạo ra điểm nhấn rất đặc biệt mà không cần tiếp thị gì, mọi người đều chăm chú theo dõi xem Việt Nam đang làm thế nào. Không gian thì khác hẳn, không phải là một lãnh địa riêng biệt nữa, nó là không gian kết nối, toàn cầu. Người tham gia ở đây là những người có lòng với đất nước. Từ chính quyền trung ương, đến địa phương, doanh nghiệp và tri thức toàn cầu đều đóng góp vào và giải bài toán của cuộc sống. Tất cả đều được xử lý bằng chuỗi giá trị tri thức - từ ý tưởng đến ứng dụng.

 

File

Ví dụ, chính quyền một tỉnh đặt vấn đề làm sao đưa nông nghiệp thông minh vào tỉnh tôi - ai giải quyết được vấn đề này? Những người trí thức toàn cầu trong “đặc khu” này sẽ cùng bàn bạc toàn tâm, toàn ý. Họ là những người được tuyển chọn rất kỹ, không phải doanh nghiệp, địa phương nào hay trí thức nào cũng có thể vào được. Là “công dân” của “đặc khu”, họ ý thức rất cao về dân tộc Việt Nam, dù họ có thể là người trong nước hay người nước ngoài - Ai có lòng với Việt Nam, vì sự phát triển của Việt Nam đều có thể đóng góp. Cơ chế cũng nên đặc biệt để thúc đẩy đặc khu này - từ khâu tài chính đến cơ chế thử nghiệm. Ví dụ, ở lĩnh vực giáo dục, họ có thể xây dựng chương trình giáo dục cho phép học hoàn toàn online, bằng những giáo trình rất đặc biệt. Tuyển chọn vào đây là những học sinh giỏi; Giáo sư ở toàn cầu; cấp bằng nghiêm chỉnh. Họ chỉ gặp nhau một vài lần, để làm quen, hiểu biết lẫn nhau và giao lưu, còn học hoàn toàn toàn cầu, nhưng kiến thức thì sâu sắc và quan trọng là có thể giải quyết những bài toán thực tế. Tôi muốn nói đó phải là những chương trình giáo dục đặc sắc - hay hơn tất cả những chương trình hiện có trên thế giới, để tinh hoa toàn cầu có thể thực hiện ngay trên Việt Nam. Đó là những điều chúng ta phải nghĩ đến.

 

File

Nếu cùng mục đích: “có được những lợi ích kinh tế, để kinh tế - xã hội phát triển hơn” thì đặt vấn đề đặc khu tri thức thay vì đặc khu kinh tế ở thời điểm này, cần xác định là bởi phù hợp hơn với thời đại, hay bởi chúng ta từng có những mục tiêu đặt ra trong “đặc khu kinh tế” nhưng không đạt được, và giờ nên thay đổi?

Tôi nghĩ vì phù hợp với thời đại. Thời đại nào nên có loại hình đó. Tri thức tạo ra giá trị của cải lớn nhất. Doanh nghiệp công nghệ bây giờ giá trị hơn những doanh nghiệp sản xuất sản phẩm thông thường rất nhiều. Doanh nghiệp lịch sử hàng trăm năm, sản xuất hàng triệu chiếc ô tô không bằng một doanh nghiệp chỉ đưa ra ý tưởng mới như Facebook. Đồng nghĩa, kinh tế tri thức chiếm tỷ trọng ngày càng cao, tạo ra những giá trị rất lớn cho quốc gia và toàn cầu. Đây là một mô hình mang tính chất thời đại - là bước đi rất đặc sắc, nên sớm đưa ra bàn bạc. Thứ hai, đặc khu tri thức có khả năng thu hút toàn cầu, đóng góp giải quyết bài toán cụ thể của quốc gia, thay vì phải có một lãnh địa riêng để mọi người đến đấy làm, cùng nhiều hạng mục khác phục vụ cho đặc khu có tính “địa lý”. Đặc khu tri thức có tính linh hoạt rất cao, có sức cộng hưởng toàn cầu - cả về mặt tri thức cùng nguồn lực.

 

File

Có nghĩa, lâu nay, khi nhắc tới cụm từ “đặc khu”, đa phần hình dung là một sự tách biệt bao gồm cả giá trị địa lý - đất. Đặc khu tri thức cần phải nhìn nhận khác, nhất là trong giai đoạn 4.0 hay trí tuệ nhân tạo?  

Nó tương tự một nền tảng để người có nhu cầu gặp người cung cấp và những người cùng tâm huyết có thể tập hợp để nghiên cứu, giải quyết những bài toán cụ thể của cuộc sống, của phát triển của Việt Nam - như một nền tảng. Tại sao những hệ thống khách sạn dựa vào Airbnb (nền tảng trực tuyến kết nối cung - cầu) phát triển rất nhanh, tạo ra hẳn một ngành du lịch lớn - không cần xây dựng khách sạn này khác? Đặc khu tri thức tương tự - gắn kết người cần với người có khả năng cung và tạo ra những nền tảng để hỗ trợ triển khai - biến thành hiện thực. Đặc khu này gắn kết toàn cầu. Khi một bài toán được đặt ra từ một địa phương, một ngành, một doanh nghiệp…sẽ có người giải quyết. Giống như một người cần đi taxi, sẽ có một người nào đó, ở bất cứ nơi đâu lái xe đến, chở đi. Đó là bài toán tri thức - là chuỗi giá trị của tri thức. Nó đi từ ý tưởng đến ứng dụng. Có thể chỉ mất một ngày, một tuần, có thể sáu tháng, một năm, nhưng bộ máy vận hành đặc khu tri thức này sẽ thúc đẩy cầu và cung gặp nhau, với cơ chế phát triển rất sống động, giải quyết bài toán cuộc sống. Những sản phẩm giải quyết được những bài toán của cuộc sống sẽ không chỉ áp dụng trong nước mà được toàn cầu biết tới và áp dụng.

Nếu đặt vấn đề vừa trí thức, vừa công nghệ, nguồn lực, thì ĐẶC KHU TRI THỨC chúng ta đang nói tới khác biệt cụ thể thế nào so với thung lũng Silicon Valley chẳng hạn, thưa ông?

Silicon Valley mang tính chất công nghệ, sáng tạo ra những sản phẩm ứng dụng vào cuộc sống sau. Đặc khu tri thức hình thành sẽ đi vào giải quyết nhu cầu của cuộc sống - Giải bài toán rất thiết thực trong phát triển của Việt Nam, ví dụ: Làm sao giảm ô nhiễm môi trường; Làm sao tăng năng suất nông nghiệp bằng nông nghiệp thông minh; Làm sao giảm tham nhũng…? Tức là những bài toán rất thiết thực và dùng tri thức, dùng công nghệ 4.0 để giải quyết - ứng dụng thực tiễn nhiều hơn.

 

“Đặc khu tri thức” - ông cho là “mới mẻ, có tính phát hiện và nếu như Việt Nam đi nhanh được sẽ thắng” - không đồng nghĩa với việc chúng ta sẵn có đủ những điều kiện thuận lợi để tự tin “xây dựng” đặc khu này?

Đúng vậy! Khi nói nỗ lực có được thực hiện mạnh mẽ không, đầu tiên đừng nói đến đầu cung, hãy nói đến đầu cầu. Khi đầu cầu chưa mạnh mẽ, chưa sâu sắc, chưa tinh túy, đầu cung cũng không thể sẵn sàng. Cần quay trở lại cải cách thể chế để làm sao các địa phương tha thiết thu hút kiến thức - như đang tha thiết thu hút đầu tư nước ngoài. Nước mình đã chuyển một bước rất quan trọng là quan tâm thu hút đầu tư nước ngoài bằng vật chất, nhưng thu hút tri thức còn ở mức độ. Việc cải cách thể chế phải làm sao để các địa phương có nhu cầu thu nhận kiến thức mạnh mẽ và tinh túy, sâu sắc hơn, đấy là bước quan trọng. Thứ hai, ở đầu cung - người trí thức phải có bước tiến rất quan trọng để sẵn sàng ứng đáp nhu cầu của cuộc sống. Như một số nơi, mời trí thức đến toàn nói chung chung và cũng không có những bài toán cụ thể để giải quyết, không nên. Tôi đã làm với nhiều doanh nghiệp, chúng ta nói rất nhiều đến 4.0 nhưng khi ứng dụng thì loanh quanh vài sản phẩm rất thô sơ, không đầu tư mạnh mẽ để thực sự đưa ra lời giải. Và thứ ba là khâu thiết kế, thực hiện - tức là sự phối thuộc của hệ thống công quyền với doanh nghiệp, người dân chưa thật đồng bộ. Tôi thấy từng nơi cũng rất nỗ lực, nhưng để tạo cộng hưởng cả hệ thống, cả dân tộc thì còn ở mức độ. Đấy là những bài toán - là thách thức chúng ta phải vượt qua.

 

File

Ông hình dung đặc khu này nên được vận hành như thế nào để có thể THỨC TÀI, ÁI TÀI, DƯỠNG TÀI, DỤNG TÀI, DUNG TÀI và thành quả cuối cùng là “hữu xạ tự nhiên hương” - Việt Nam trở thành nơi TỤ TÀI - như chúng ta đang kỳ vọng?

Tôi nghĩ đây là vấn đề lãnh đạo đất nước nên đặt ra trong các hội thảo. Việt Nam ta có điều tốt là rất muốn lắng nghe cái mới. Đầu tiên đây là ý tưởng, hãy đưa ra thảo luận, hãy cùng hình dung về nó và thể hiện quyết tâm sẽ thực hiện. Đây là một sáng kiến đặc sắc. Quốc hội sắp tới sẽ bầu ra lãnh đạo mới - hãy cùng chung sức để tìm ra những hướng đi mới cho Việt Nam. Ý tưởng “xây dựng đặc khu tri thức Việt Nam” nên được đưa ra bàn. Tôi làm việc với nhiều tập đoàn nước ngoài, họ cũng rất quan tâm, rất muốn Việt Nam lắng nghe sáng kiến của họ. Và tôi tin đây là sáng kiến có thể nghe được ý kiến xây dựng từ họ. Và thực sự đó là “điểm son” mà ta nói ban đầu, tức là rất nhiều doanh nghiệp hiện giờ đã ở Việt Nam, họ được hưởng lợi từ việc phát triển của Việt Nam - ta đang có bạn đồng hành - ta phải khai thác tối đa điều này. Thực sự chữ “tri thức” chưa đủ. Đặc khu này thu hút toàn bộ tinh hoa của nhân loại vào, để thúc đẩy phát triển của Việt Nam. Trước khi đưa ra những thiết kế cụ thể chúng ta phải có những diễn đàn để bàn cho thật kỹ. Thứ hai là cải cách cơ chế, thể chế để có nhu cầu thật tinh xảo. Làm sao để các bộ, ngành, địa phương, doanh nghiệp nghe thấy ý tưởng hay phải sáng lên. Hiện giờ nhiều nơi vẫn chỉ muốn xin đất xin cát, xin các thủ tục qua quan hệ, để làm giàu, chưa hẳn bằng ý tưởng - đấy là những điều hạn chế. Thứ ba, cũng nên dành kinh phí nhất định để phát triển mô hình này. Một đồng bỏ ra ở đây là tạo ra hàng trăm đồng - lợi nhuận rất cao, vì có thể giải quyết những bài toán rất thiết thực cho Việt Nam, để phát triển bền vững hơn, xanh hơn. Ví dụ nói về điện mặt trời: khi cơ chế rộng rãi hơn, Việt Nam đã tạo ra được những bước đi phi thường - công suất điện mặt trời Việt Nam vượt xa - thế giới không thể tưởng tượng được tại sao lại đi nhanh thế! Điều đó cho thấy nguồn lực Việt Nam rất lớn. Cho nên, sáng kiến này cần nắm bắt và tạo ra bước ngoặt lớn!

 

Tôi có một băn khoăn ngay lúc này, liệu rằng những người tài thực sự - đang ở đâu đó trên thế giới, cũng không chỉ là người Việt Nam - họ có thực sự mong đợi “đặc khu tri thức” mà chúng ta đang bàn tới?  

Nếu nói về người tài, hãy hiểu rõ: Người tài của Việt Nam trên thế giới khá đông và lòng quan tâm đến đất nước cũng sâu sắc. Tôi nhận thấy điều này khi cùng thảo luận trên các diễn đàn. Thế nhưng, cách họ đánh giá về những gì Việt Nam đã làm được cũng còn độ khác biệt. Tựa như đường cong Gauss (đối xứng - hình chuông) có những người hết sức trân trọng, đánh giá rất cao những gì chúng ta làm được, cũng có những người vẫn chưa nhận thức được hết. Trong vòng 5 -6 năm vừa rồi mọi người nhìn nhận tích cực về Việt Nam hơn, những người tiêu cực bây giờ bớt tiêu cực hơn và những người ở mức độ trung bình trở thành tích cực. Phải nhìn sự chuyển động như thế chứ không thể nói tất cả đều toàn tâm toàn ý ủng hộ mọi sáng kiến nước nhà. Cho nên, hãy tạo ra những bước đi gây ấn tượng, ngạc nhiên - phải làm cho cộng đồng tri thức ngạc nhiên về tâm - tầm - tài của bộ máy quản lý đất nước, trong thời gian tới. Bởi vậy, theo tôi, đây là một trong những ý tưởng đẩy nhanh sự nhận thức của trí thức Việt Nam về đất nước, đặc biệt là hệ thống chính trị hiện nay một cách tích cực hơn. Họ sẽ sẵn sàng đóng góp bằng những bài toán cụ thể, như Bác Hồ ngày xưa đưa được những trí thức như ông Trần Đại Nghĩa về. Ở “đặc khu tri thức”, cộng đồng trí thức không phải về như trước nữa, hoàn toàn trên không gian kết nối toàn cầu - tính khả thi cao hơn rất nhiều. Về cơ bản, nhu cầu sử dụng trí thức phải rất tinh túy, sâu sắc, mãnh liệt và có tâm, dự án đặc khu này mới thành công được.

 

Như vậy, người tài có thể ở bất cứ nơi đâu, nhưng khi chúng ta thực hiện được ĐẶC KHU TRI THỨC này là “lối mở”, để những thành trì chất xám - sức sáng tạo của người tài sẽ luôn ưu ái Việt Nam - Việt Nam là số Một. Chỉ cần có chung một “địa chỉ đỏ” để họ nêu ý tưởng, nuôi ý tưởng và hỗ trợ hiện thực hóa ý tưởng đó, là chúng ta “xây dựng” được“ đặc khu tri thức” thành công?

Đúng! Tất nhiên làm gì cũng phải có quá trình - không thể thành công rực rỡ ngay, nhưng những bước tiến sẽ rất vững chắc. Tương lai của Việt Nam phụ thuộc vào từng con người Việt Nam và cộng hưởng ý chí đó lại với nhau. Thứ hai, cần có chiến lược làm gì trước, làm gì sau, nền tảng thế nào để mọi người tâm phục, khẩu phục. Và thứ ba, luôn luôn nhìn nhận, đánh giá để người tài gắn chặt vào quá trình này - như một cổ đông của đặc khu. Cũng cần có những nhóm cốt lõi - chủ lực, để mở rộng ra. Tôi muốn nói, thiết kế tốt sẽ thắng lợi cao.  

Hành trình đi lên của Việt Nam đang có cả khó khăn và thuận lợi. Nhưng bản chất của phát triển thì càng nhiều thách thức, mức độ phát triển càng cao, đặc biệt đối với dân tộc Việt Nam mình. Chặng đường đã qua cũng như 25 năm phía trước, Việt Nam có 2 động lực rất lớn giúp cho phát triển nhanh. Một là nỗ lực cải cách nội tại. Chúng ta quả cảm vượt lên chính mình và thể hiện rằng có khả năng vượt qua những thách thức nghiệt ngã của thời đại. Hai là khả năng nắm bắt những xu thế toàn cầu - rất giá trị: Thứ nhất là toàn cầu hóa và thứ hai là cuộc cách mạng công nghiệp 4.0. Việt Nam hiện giờ đang thể hiện những bước đi rất xuất sắc và gây ấn tượng với thế giới. Thế và lực của Việt Nam hiện giờ mạnh lên rất nhiều và sẵn sàng cho bước đi nhanh hơn, mạnh hơn trong thời gian tới. Toàn dân phải góp sức vào công cuộc phát triển này. Đây là sứ mệnh của dân tộc, cũng là trách nhiệm của thế hệ ngày hôm nay. Và, “đặc khu tri thức” là ý tưởng đặc sắc, cần tính toán, thực hiện!

 

File

Thưa PGS.TS Vũ Minh Khương, “Thế hệ chúng ta thật may mắn khi được sống và chứng kiến những mốc son - những thành quả đầy ấn tượng - rất Việt Nam!”. Ông suy nghĩ như thế nào về nhận xét này của nhiều nhà quan sát quốc tế - khi họ nghiên cứu, đánh giá nỗ lực toàn nền kinh tế, thời gian qua?

Sự may mắn của thế hệ chúng ta không chỉ ở những thành quả đạt được 35 năm qua. Quan trọng hơn, đấy là sứ mệnh chúng ta có được, để tạo bước đi thần kỳ cho đất nước, trong thời gian tới. Sự may mắn này, trước hết, thể hiện ở vị thế hiện nay của Việt Nam. Tôi nhớ lời nhận xét của một nhà báo rất nổi tiếng quốc tế. Khi nói về 10 nước Đông Nam Á, ông ấy đã nói “Việt Nam và Singapore là hai nước có tầm chiến lược rất cao, có khả năng đi xa, trong thời gian tới”. Người ta đánh giá vị thế Việt Nam không chỉ phát triển kinh tế mà là tầm chiến lược, để đi xa. Thế hệ chúng ta may mắn có sứ mệnh đưa dân tộc đi đến phồn vinh, bởi hàng trăm năm nay rồi, Việt Nam ở vị thế đói nghèo, chiến tranh, khó khăn và cần đổi mới; giờ chúng ta đang vững bước để tiến tới tương lai “phồn vinh” - 25 năm nữa, 1/4 thế kỷ. Đây phải nói là một sự may mắn đặc biệt, để thế hệ ta nỗ lực viết nên trang sử vẻ vang cho dân tộc, để lại cho thế hệ sau những di sản họ có thể mãi mãi cảm kích và tự hào.  

Cụ thể hơn, ông nhận diện những thành quả đó đậm nét và sắc - rõ ở khía cạnh nào?

Việt Nam có một nền kinh tế tự chủ, rất tự chủ và vững vàng: kinh tế vĩ mô vững chắc, hệ thống kinh tế tư nhân sống động, doanh nghiệp nhà nước bắt đầu bước vào cải cách với ý thức trách nhiệm phát triển xã hội rất cao. Người dân học hỏi rất nhanh để nắm bắt tất cả cơ hội hiện có, nhằm tạo của cải một cách chân chính. Đó là lý do bước đi của Việt Nam hiện giờ người ta thấy có nền tảng - có khả năng đi được xa. Đấy là những điều thế giới ghi nhận! Nhưng tôi muốn nói mốc son quan trọng nhất là TÂM THẾ của người Việt Nam - có thể đi được rất nhanh trong thời gian tới. Đó mới là dấu ấn quan trọng, còn thành quả kinh tế thì nhiều nước có thể đạt đến mức độ nhất định, sau đó dừng lại. Quan trọng nhất là đà tiến lên và tiềm năng đạt được!

Làm thế nào để đó không đơn thuần là “bước đà” đột nhiên xuất hiện ở giai đoạn này - thành quả đó sẽ được nhân lên và trỗi dậy mạnh mẽ thời gian tới?

Đấy là câu hỏi rất hay! Có ba nội dung rất lớn để đi xa được. Thứ nhất phải có nền móng chứ không hái quả ngắn hạn. Khi nói đến hiệu quả bao giờ người ta cũng phải nói đến hiệu lực, tiến gần đến tương lai. Tức là, ngoài có kết quả tăng trưởng nhất định, nền móng để xây dựng một xã hội hiện đại, một quốc gia hiện đại, một quốc gia phát triển cho tương lai phải vững chắc hơn. Thứ hai, phải có chiến lược để ứng đáp tất cả thách thức. Mỗi thách thức xuất hiện, như Covid-19, đều làm cho nước mình - Việt Nam mình - mạnh lên. Đây là đặc thù rồi. Chiến lược càng đánh càng thắng, càng đánh càng mạnh là đặc thù của Việt Nam trong chiến tranh rồi, nhưng ở thời bình, chúng ta phải trui rèn hơn nữa. Thứ ba, cần tính tổng lực - cộng hưởng của hệ sinh thái dân tộc - cần trên dưới một lòng, muôn người như một. Phải tạo được một hệ sinh thái để những người bình thường góp sức lại với nhau, làm được những việc phi thường, để Việt Nam có những kỳ tích phát triển.

Xin cảm ơn ông!

 

File
File
File
File
File

Thu Trang thực hiện

Đồ họa: Hà Nguyên