Chuyện ít biết về chuyến bay vũ trụ có người lái đầu tiên
File

Người ta đã viết nhiều về chuyến bay này đến mức dường như kể gì đó mới và lý thú có vẻ là điều không tưởng. Thế nhưng, thật kỳ lạ là vẫn còn nhiều tài liệu quan trọng về chuyến bay chỉ mới được giải mật gần đây mà thôi. Dưới đây là những bằng chứng và sự kiện như thế từ Bộ Quốc phòng Nga hôm 10/4/2021 và từ các nguồn chính thức khác mới được bạch lộ.

 

File

(1). Vào ngày 4/10/1957, Liên Xô đã phóng thành công vệ tinh nhân tạo đầu tiên “Sputnik-1” vào vũ trụ.  

(2). Mùa hè năm 1959, các bác sĩ của Viện Nghiên cứu Khoa học Quốc gia về Y học Hàng không đã bủa đến những đơn vị hàng không, nghiên cứu hồ sơ cá nhân của các phi công và phỏng vấn những người mà hồ sơ y khoa được coi là phù hợp. Trong số những câu hỏi được đặt ra là: “Liệu bạn có thích bay trên các loại máy bay hiện đại hơn, dựa trên công nghệ mới không?” và “Liệu bạn có muốn bay trên các tên lửa vòng quanh Trái đất không?”, hầu hết các phi công đều đồng ý. Nhưng không có chi tiết nào được tiết lộ cho họ. Trong số họ có tên Gagarin.  

(3). Thuật ngữ “phi hành gia vũ trụ” cuối cùng đã được sử dụng chính thức một năm trước chuyến bay đầu tiên, khi Bộ trưởng Bộ Quốc phòng Liên Xô Rodion Malinovsky ban hành “Quy định tạm thời về phi hành gia vũ trụ”.  

(4). Cách tiếp cận của Liên Xô và Hoa Kỳ đối với việc lựa chọn phi hành gia vũ trụ về cơ bản là khác nhau. Đội ngũ phi hành gia vũ trụ đầu tiên của Liên Xô bao gồm 20 phi công - tiêm kích trẻ. Họ được chọn lựa vì sức khỏe đặc biệt, nhưng ít kinh nghiệm bay và trải nghiệm sống. Ngược lại, đối với tàu vũ trụ có người lái đầu tiên của Hoa Kỳ là “Mercury”, người ta đã tuyển dụng “Bộ Bảy tuyệt vời” - đó là những phi công - thử nghiệm rất giàu kinh nghiệm, nhiều trong số họ đã có kinh nghiệm chiến đấu trên máy bay tiêm kích.  

(5). Điểm khác biệt nữa: trong các tàu vũ trụ “Mercury” thì trọng tâm là điều khiển bằng tay, còn trong những tàu vũ trụ “Vostok” - điều khiển tự động.

 

File

(6). Việc đào tạo đội ngũ phi hành gia vũ trụ Xô Viết đầu tiên bao gồm các môn lý thuyết: Cơ sở toán cao cấp, cơ sở cơ học thiên thể, cơ học chất rắn, thiên văn học và địa vật lý, y học và sinh học; cũng như các bộ môn kỹ thuật về kỹ nghệ tên lửa - vũ trụ và khóa học đặc biệt về quay phim. Ngoài lý thuyết, các phi hành gia vũ trụ tương lai còn phải thực hành nhảy dù, giáo dục thể chất và trải qua khóa huấn luyện không trọng lực ngắn hạn trên máy bay phản lực MiG-15UTI hai chỗ ngồi.  

(7). Người đầu tiên trong đội ngũ phi hành gia vũ trụ tình nguyện đã ngồi thử lên ghế trong tàu vũ trụ là Yuri Gagarin. Chuyện đã xảy ra vào ngày 18/6/1960, khi họ đến nhà máy thử nghiệm OKB-1 và lần đầu tiên nhìn thấy nguyên mẫu của tàu vũ trụ “Vostok-3KA” trong xưởng lắp ráp. Đó cũng là ngày đầu tiên họ làm quen với Tổng công trình sư Sergei Korolev. “Này, có ai muốn ngồi vào ghế phi công không?” - Viện sĩ hỏi. Yuri Gagarin là người đầu tiên xung phong: “Cho phép tôi nhé?”. Anh cởi ủng và chỉ còn tất, chân trần leo lên chiếc ghế xếp chui vào khoang buồng lái con tàu. Cử chỉ của chàng phi công trẻ đã gây được ấn tượng tốt với Sergei Korolev. Ông đã nói nhỏ với cấp phó của mình: “Có lẽ cậu này sẽ là người bay đầu tiên”.

 

File

(8). Korolev muốn vượt qua người Mỹ đến mức vào tháng 10/1960, thiết bị mô phỏng đơn giản hóa của tàu “Vostok” đã được chế tạo tại nhà máy OKB-1. Bộ Lục phi hành gia vũ trụ đã được chọn để đào tạo cấp tốc trên nó: Gagarin, Popovich, Titov, Kartashov, Nelyubov và Nikolaev. Sau đấy, Kartashov được thay thế bằng Valery Bykovsky do bị xuất huyết da trên diện rộng trong những thử nghiệm trong máy ly tâm với lượng quá tải từ 7 đến 12g.

(9). Cả hai chuyến bay không người lái thăm dò trước đó đều được Ủy ban Nhà nước công nhận là đã thành công, mặc dù trong cả hai trường hợp thiết bị hạ cánh và khoang chứa thiết bị đều đã được tách khá bất thường. Các con tàu đã tiếp đất cách xa điểm hạ cánh theo tính toán trước đó.  

(10). Về việc ai sẽ bay số 1 và ai sẽ là người dự bị, người ta đã công bố chính thức cho Gagarin và Titov vào ngày 10/4, chỉ hai ngày trước khi phóng, còn quyết định được đưa ra bởi Ủy ban Nhà nước là hai ngày trước đó - vào ngày 8/4. Thực tế thì ở chuyến bay đầu tiên vào vũ trụ, Yuri Gagarin đã có không chỉ 1 mà là 2 dự bị. Tiêu chuẩn cơ bản lựa chọn ứng cử viên phi hành gia vũ trụ: Phi công lái máy bay chiến đấu phản lực; khỏe mạnh và dưới 30 tuổi; cao không quá 170cm và nặng dưới 70kg. Tất cả những yêu cầu này được quyết định bởi kích thước của “Vostok” và công suất tên lửa còn hạn chế. Sau phỏng vấn và kiểm tra y khoa, trong số 3.461 ứng viên thì còn lại 20. Trong quá trình huấn luyện thì trội lên ba thủ lĩnh trong Bộ Lục - Yuri Gagarin, Grigory Nelyubov và German Titov. Mặc dù Titov đã được chuẩn bị tốt hơn, song người ta cho rằng Yuri Gagarin sẽ bay trước tiên vì cái tên “nghe thuận tai” và vẻ ngoài khá mẫu mực của người Slav. Titov và Nelyubov được bổ nhiệm làm dự bị. Họ là những người đã hộ tống phi hành gia số 1 đến bệ phóng và luôn sẵn sàng bay thế chỗ anh.

 

File

(11). Mặc dù đã phóng thành công với động vật, không một ai biết chính xác điều gì đang chờ đợi phi hành gia đầu tiên trên quỹ đạo. Nhiều thành viên của Ủy ban Nhà nước đã tin rằng họ đang chọn người cảm tử. Và bản thân Yuri Gagarin cũng hoàn toàn hiểu rằng anh còn cả một hành trình đầy nguy hiểm phía trước. Vì vậy, hai ngày trước khi phóng, anh đã soạn lời nhắn vĩnh biệt cho vợ và hai con gái của mình. Nó sẽ được trao cho gia đình anh trong trường hợp tai họa. Valentina Gagarina đã được đọc bức thư này, nhưng là nhiều năm sau đó - sau cái chết của chồng mình trong thử nghiệm máy bay vào ngày 27/3/1968. Trong thư, Yuri Gagarin đã đề nghị người bạn đời chăm sóc các con gái, tự lo sắp xếp cuộc sống cá nhân và nếu có thể thì đừng quên cha mẹ mình. “Anh hy vọng rằng em sẽ không bao giờ nhìn thấy được bức thư này, và anh sẽ rất xấu hổ với chính bản thân vì yếu đuối thoảng qua này” - phi hành gia đã viết.

(12). Toàn bộ quân đội Liên Xô, đặc biệt là các đơn vị tàu ngầm và các đơn vị tên lửa phòng không chiến lược đã được báo động trực chiến để bảo vệ cho việc phóng tàu vũ trụ - vệ tinh có Gagarin được diễn ra an toàn tuyệt đối.

 

File

(13). Sáng ngày 12/4, khi mặc bộ đồ vũ trụ cho Gagarin và Titov thì người ta mới phát hiện ra rằng các phi hành gia vũ trụ không có dấu hiệu nhận dạng nào. Dường như họ chợt nhớ đến chuyến bay do thám “U-2” của phi công Hoa Kỳ là Powers và đã quyết định gắn dòng chữ “CCCP” (“USSR”) lên mũ bảo hiểm để phi hành gia không bị nhầm lẫn với kẻ xâm nhập. Các chữ cái được ghi mà không cần tháo mũ bảo hiểm khỏi đầu Gagarin. Khi đó, chuyên gia về bộ đồ vũ trụ Viktor Davidyants đã dùng cọ vẽ trực tiếp dòng “CCCP” lên mũ bảo hiểm của Yuri Alekseevich.

(14). Các nhà khoa học đã nhận thấy rằng trong chuyến bay hoàn toàn thành công đầu tiên của chó vào không gian, chú Belka đã trải qua lo lắng cực mạnh trong tình trạng không trọng lực. Vì e rằng phi hành gia có thể mất kiểm soát bản thân, bảng điều khiển bằng tay đã được đóng lại bằng khóa mã. Mã này đã được lưu trữ trên tàu trong một gói đặc biệt.

(15). Trước chuyến bay đầu tiên có người lái vào vũ trụ, người ta vẫn chưa rõ cơ thể con người sẽ phản ứng như thế nào với tải trọng cực lớn: Liệu tâm thần có chịu được hay không và liệu nó có thể duy trì hiệu quả trong môi trường không trọng lực hay không. Để giảm thiểu rủi ro, họ quyết định thực hiện chuyến bay ở chế độ hoàn toàn tự động. Phi hành gia chỉ có thể kiểm soát trong trường hợp hệ thống tự động bị hỏng, nhưng để làm được điều này, anh cần một mã khóa. Một số bác sĩ lo ngại rằng trong chuyến bay, phi hành gia có thể bị mất kiểm soát và muốn bật chế độ điều khiển bằng tay một cách không cần thiết. Để được an toàn, mã mật được niêm phong trong một phong bì đặc biệt và dán bên cạnh ghế của phi hành gia. Các nhà tâm lý học tin rằng chỉ cần đầu óc tỉnh táo là có thể mở được nó. Song, các chuyên gia đã lo lắng cho Gagarin đến nỗi một ngày trước khi phóng, người hướng dẫn Mark Gallay của anh đã thông báo mã khóa - các chữ số 1, 2, 5. Điều tương tự được Oleg Ivanovsky - công trình sư trưởng của “Vostok” - trước khi đóng nắp cửa tàu cũng đã nói cho Gagarin được biết. Và may mắn thay, Gagarin đã không cần phải dùng tới nó.

(16). Trên đường đến chỗ bệ phóng, Gagarin đã đề nghị dừng xe buýt trên thảo nguyên hoang vắng và “đi nhẹ” thẳng vào trong bộ đồ vũ trụ. Như vậy, anh đã giải quyết một vấn đề mà các bác sĩ đã không lường trước được: Không có chỗ nào để đi vệ sinh trên tàu. Phi hành gia Hoa Kỳ đầu tiên, Alan Shepard, trong tình huống tương tự đã tiểu tiện thẳng vào bộ đồ vũ trụ. Với các phi hành gia vũ trụ tương lai của Liên Xô, việc “đi nhẹ” này đã trở thành một truyền thống.  

 

File

(17). Con tàu đã được đóng nắp hoàn toàn với Gagarin ở bên trong đã buộc phải mở ra và đóng lại, vì một trong các cảm biến đã không cho tín hiệu rằng nắp cửa đã đóng đủ khít. Chuyến bay vũ trụ đầu tiên suýt nữa có thể bị hoãn lại. Điều này thật nguy hiểm: Việc khởi động phóng thoát đúng thời điểm của phi hành gia khi quay trở lại Trái đất phụ thuộc vào khả năng chuẩn chỉ của cửa sập. Chỉ còn vài phút nữa là phóng và việc hủy chuyến bay là điều không mong muốn. Sergei Korolev hay tin là người Mỹ sẽ đưa phi hành gia của họ lên quỹ đạo sau đấy một tuần và ông đã quyết định nhanh chóng cho kiểm tra mối tiếp xúc cửa. Các kỹ sư, với tốc độ của “Công thức 1” hiện đại, đã tháo hơn ba chục đai ốc, nâng cửa nắp, điều chỉnh tiếp xúc cần thiết và khóa lại cửa sập. Yuri Gagarin cũng biết rằng có điều gì đó không ổn, nhưng anh đã không hỏi bất cứ gì. Suốt thời gian sửa chữa đó, anh đã huýt sáo ca khúc: “Tổ quốc nghe ta, Tổ quốc biết về ta”.

(18). Vụ phóng tên lửa với tàu “Vostok-1” coi như đã thành công. Nhưng khi đi vào quỹ đạo, vấn đề lớn đầu tiên của chuyến bay đã trở nên rõ ràng: Do trục trặc trong hệ thống điều khiển vô tuyến nên động cơ tên lửa đã hoạt động lâu hơn. Theo nghĩa đen là có tí chút - nhưng điều này là đủ để con tàu cùng với Gagarin đã đi vào quỹ đạo 181 × 327km với độ nghiêng 65°, còn theo kế hoạch thì nó phải ở độ cao 189 × 235km. Cực viễn điểm của quỹ đạo hóa ra là xa Trái đất thêm 92km.

 

(19). Vì chuyện này, Gagarin có thể phải mạo hiểm ở trong vũ trụ hơn 20 ngày. Vấn đề là trên “Vostok-1” có một hệ thống động cơ hãm, hệ thống này cần phải được khởi động theo hướng chuyển động của con tàu để đưa nó trở lại Trái đất. Trong trường hợp trục trặc, người ta đã chọn quỹ đạo mà từ đó khi việc giảm tốc tự nhiên trong khí quyển thì con tàu vũ trụ sẽ hạ cánh trong vòng 5 - 7 ngày. Nhưng con tàu đã bay xa hơn. Trong khi đó, chính theo thời gian hạ cánh đó mà đã tính toán dự trữ của hệ thống hỗ trợ sự sống chỉ có 10 ngày.  

(20). Trong suốt chuyến bay, Gagarin đã bị nịt chặt bằng hệ thống treo vào ghế nằm và đã không hề rời khỏi nó.

(21). Quỹ đạo chuyến bay của “Vostok” là đi trên lãnh thổ Liên Xô, quần đảo Hawaii, phía nam Cape Horn (Mũi Sừng, nam Chi Lê) và châu Phi. Chỉ có một vòng duy nhất quanh địa cầu.

(22). Gagarin đã không có máy quay phim hay máy ảnh, anh đã nhìn về Trái đất qua cửa sổ con tàu. Nhưng bản thân anh thì đã được hệ thống truyền hình “Seliger” quay phim và phát dữ liệu này về Trái đất.

 

File

(23). Nhưng đã có một máy ghi âm để anh đọc và ghi lại những ấn tượng của mình. Nhưng do không tính kỹ nên đoạn băng đã kết thúc trước hạn và Gagarin đã phải viết lại bằng tay, ghi chép lại phần cuối của chuyến bay theo những lời đã nói.

(24). Trong chuyến bay, phi hành gia vũ trụ đầu tiên đã trải qua ít nhất 79 phút trong trạng thái không trọng lực, trong khi anh vẫn giao tiếp hoàn toàn đầy đủ qua bộ đàm, ăn thức ăn từ ống tuýp, uống nước và ghi chép vào sổ nhật ký tàu (cho đến khi chiếc bút chì bay đi mất). Tình trạng sức khỏe tốt, đó là điều mà anh đã thông báo trên sóng vô tuyến. Sợ hãi rằng không trọng lực có thể nhanh chóng ảnh hưởng nghiêm trọng đến con người là không chính đáng.  

(25). Cơ quan An ninh Quốc gia Hoa Kỳ vào cuối những năm 1950 đã triển khai hai trạm quan sát các tàu vũ trụ của Liên Xô ở Alaska và Hawaii, có khả năng thu bắt và giải mã tín hiệu từ xa từ các vệ tinh. Vào ngày 12/4, trạm trên đảo Shemya ở Alaska đã nhận được và đã giải mã tín hiệu vô tuyến liên lạc với Gagarin.

(26). Trong thông cáo của TASS lúc 9 giờ 57 phút giờ Moscow về chuyến bay đang tiếp diễn đã công bố tần số của các máy thu phát trên tàu “Vostok”: 9,019MHz, 20,006MHz và 143,625MHz. Những người yêu vô tuyến điện nghiệp dư trên toàn thế giới đã cố gắng nghe được Gagarin qua các máy thu vô tuyến điện của mình và một số họ đã may mắn nghe được.  

(27). Vào khoảng 9 giờ 58 phút giờ Moscow, Bộ trưởng Quốc phòng Liên Xô, Nguyên soái Radion Malinovsky đã ký Quyết định số 77 phong tặng vượt cấp cho Thượng úy Yuri Alekseevich Gagarin quân hàm Thiếu tá.

(28). Hệ thống động cơ hãm cuối cùng đã không bị lỗi và đã được bật lên vào thời gian dự tính. Nhưng sau khi kết thúc công việc thì dòng khí nitơ vẫn tiếp tục chảy vào (được sử dụng để thế chỗ nhiên liệu) làm con tàu đã bị quay theo cả 3 trục. Qua cửa sổ còn tàu, Gagarin lúc bấy giờ khi thì nhìn thấy Trái đất, khi thì thấy bầu trời.  

(29). Tình huống với hai chuyến bay cuối cùng của các tàu “Vostok” không người lái đã bị lặp lại: Thiết bị hạ cánh và khoang chứa thiết bị điều khiển đã không được tách rời nhau đúng lúc. Gagarin đã nhận ra rằng việc chệch đường bay và hạ cánh là không thể tránh khỏi.

(30). Do xâm nhập bất thường vào khí quyển, lượng quá tải đã vượt quá 9g, tăng lên đến 12g. Trong vài giây, Gagarin đã bị mất khả năng phân biệt màu sắc. Nhưng sau đó tình trạng quá tải bắt đầu giảm dần.  

(31). Phi hành gia vũ trụ đầu tiên không biết điều gì sẽ xảy ra với tàu vũ trụ khi đi vào những lớp dày đặc của khí quyển. Yuri Gagarin từng nghĩ rằng mình sẽ chết trên đường về, anh nhận thấy vỏ tàu “Vostok” rực lửa qua cửa sổ. Một thông báo đáng lo ngại đã phát ra từ loa trong trung tâm điều hành bay: “Tôi đang bốc cháy! Xin vĩnh biệt các đồng chí!” - Yuri Gagarin đã thét lớn. Trên thực tế, không có gì nguy hiểm đến tính mạng của anh ngay lúc đó. Ngọn lửa bắt nguồn từ ma sát của lớp vỏ chịu nhiệt của tàu vũ trụ với bầu khí quyển. Ngày nay thì các phi hành gia biết đây là quá trình phổ biến, vẫn xảy ra trong mỗi lần hạ cánh. Nhưng đối với Yuri Gagarin vào thời điểm đó, cảnh tượng vũ trụ ngoạn mục này đã gây bất ngờ lớn. Trong một thời gian dài, câu chào vĩnh biệt của anh đã không được nhắc đến ở bất cứ đâu và do đó nó vẫn còn ít được biết đến.

(32). Chuyến bay đầu tiên vào không gian của Yuri Gagarin lẽ ra có thể đã không được quốc tế công nhận do những đặc điểm thiết kế của tàu vũ trụ Vostok. Nó không được trang bị hệ thống hạ cánh mềm cần thiết để tiếp đất an toàn. Công nghệ như vậy lúc đó chưa có ở Liên Xô, và nếu thiếu nó thì người bên trong sẽ có nguy cơ tử vong do va chạm mạnh với mặt đất. Do đó, người ta đã phát minh ra sơ đồ sau: 10 phút trước khi hạ cánh, phi hành gia phải được phóng thoát ra và hoàn thành chuyến bay bằng cú nhảy dù. Gagarin đã làm như vậy.  

(33). Trong quá trình phóng thoát cũng đã có một số rắc rối: Khi chiếc dù chính đã bung ra ở độ cao 4km và kéo Gagarin thoát khỏi ghế phóng thì đèn hiệu radio đã không được bật, còn nguồn dự phòng khẩn cấp với thực phẩm, bộ sơ cứu, bộ tìm hướng, máy thu phát và chiếc xuồng bơm hơi đã bị văng đi mất khỏi cáp đặc biệt.

(34). Gagarin đã hạ xuống bằng dù trong bộ đồ vũ trụ. Các bình ô-xy bị bỏ lại trong ghế phóng thoát và anh phải mở van để hít thở không khí xung quanh. Nhưng van lại bị kẹt. Phải mất vài phút để giải quyết xong vấn đề và bắt đầu thở bình thường.  

 

File

(35). Cấp trên đã lo sợ cho Gagarin đến nỗi họ khăng khăng rằng anh phải có một chiếc dù dự phòng, có thể tự động mở ra ở độ cao 3km. Kết quả là phi hành gia đã không thể điều khiển được hai chiếc dù và đã phải bay bằng lưng. Thế nhưng chiếc dù thứ hai đã giúp anh bay qua sông Volga đầy nước vào mùa xuân và cách bờ gần 2km, vì thực tế chiếc xuồng bơm hơi không còn nữa. Trong tương lai thì người ta từ bỏ việc tự động bung chiếc dù dự phòng.

(36). Gagarin tiếp đất cách thành phố Stalingrad 110km, lệch so với điểm dự kiến gần 50km. Người đầu tiên nhìn thấy Yuri Gagarin tiếp đất trên thảo nguyên ở vùng Saratov là vợ của thợ rừng tên Anna Akimovna Takhtarova và cô cháu gái 6 tuổi Rita. Lúc đầu, họ đã sợ hãi trước phi hành gia trong bộ đồ màu cam kỳ lạ, nhưng anh đã trấn an được họ.

(37). Vì chuyến bay và hạ cánh của Gagarin đã được thông báo bằng radio và trực tiếp cho quân đội, vài phút sau, các xạ thủ phòng không cùng Thiếu tá Akhmed Gassiev đã có mặt. Ngay cả trước khi phóng tàu “Vostok”, họ đã nhận được lệnh báo động quân sự và quan sát bầu trời để xác định việc tàu vũ trụ đi vào bầu khí quyển và phóng thoát của phi hành gia.  

(38). Mãi cho đến năm 2011, người ta tin rằng Gagarin đã tiếp đất lúc 10:55 giờ Moscow, nhưng sau khi báo cáo sơ bộ của OKB-1 được giải mật và được công bố thì việc đó đã diễn ra trước đó hai phút, lúc 10:53 - tức là chỉ sau 106 phút sau khi phóng, chứ không phải 108 phút.

(39). Ngay sau khi hoàn thành chuyến bay, các quan chức bắt đầu chuẩn bị hồ sơ cho việc đăng ký kỷ lục. Nhưng chương trình vũ trụ có người lái của Liên Xô được bảo mật nghiêm ngặt.  

(40). Theo quy định của FAI, phi công phải ở bên trong thiết bị bay từ khi phóng đến khi hạ cánh, và vị ủy viên thể thao phải có mặt khi hạ cánh và đích thân ghi nhận kỷ lục. Ủy viên thể thao Ivan Borisenko đã tuyên bố rằng ông đã có mặt tại nơi đáp. Gagarin có bên trong thiết bị hạ cánh. Về sau thì FAI đã bãi bỏ quy định nói trên.

(41). Trong vài ngày thì Gagarin đã trở thành người nổi tiếng thế giới. Anh đã thực hiện khoảng 30 chuyến đi theo lời mời của chính phủ các nước. Vào tháng 7/1961, anh đến Vương quốc Anh và tại đây, cùng với những cuộc gặp gỡ khác, anh đã gặp Nữ hoàng Elizabeth II. Trong bữa sáng với gia đình Hoàng gia, họ đã nói chuyện nhiệt thành với Hoàng thân Philip về hàng không phản lực.

(42). Ngày 14/4/1961, Gagarin được phong tặng danh hiệu Anh hùng Liên Xô và là người đầu tiên được tặng danh hiệu “Phi công - phi hành gia vũ trụ Liên Xô”. German Titov được nhận các danh hiệu này vào ngày 9/8/1961 vì chuyến bay thứ hai có người lái lên quỹ đạo Trái đất, còn Aleksei Leonov - vào ngày 23/3/1965 vì là người đầu tiên bước ra khoảng không vũ trụ.  

(43). Vào tháng 3/1968, Gagarin bắt đầu bay cùng với các hướng dẫn viên trên máy bay MiG-15UTI đã quá quen thuộc với anh - loại máy bay đã được các phi hành gia huấn luyện nhiều lần trước chuyến bay đầu tiên. Vào ngày 27/3, một chuyến bay kiểm tra đã được thực hiện với chỉ huy trung đoàn Vladimir Seregin, sau đó Gagarin sẽ được phép lái độc lập.  

(44). Lúc 10:19, Yuri Gagarin đã cất cánh bay lên bầu trời trong chuyến bay cuối cùng của mình. Lúc 10:30, liên lạc vô tuyến đã bị ngắt. Lúc 14:50, các trực thăng tìm kiếm Mi-4 đã báo cáo về quầng lửa có khói và đám cháy ở phía nam làng Novoselovo, vùng Vladimir.  

(45). Vào ngày 30/3/1968, bình đựng tro thi hài của Gagarin và Seregin đã được đặt trong những hốc tường điện Kremlin.  

(46). Trên Mặt trăng, tại nơi hạ cánh của phi hành đoàn tàu vũ trụ “Apollo 15” (vào tháng 8/1971) của Hoa Kỳ có hình người bằng nhôm “Phi hành gia vũ trụ đã tử nạn”, được tạo ra bởi Paul van Heydonk người Bỉ để tưởng niệm những người chinh phục không gian. Tấm bảng bên cạnh ghi họ tên của các phi hành gia và vũ trụ gia đã qua đời, bao gồm cả Yuri Gagarin.

(47). Ngày 6/6/1977, hành tinh số 1772 được gắn tên GAGARIN từ nhà thiên văn học Lyudmila Chernykh - người đã phát kiến ra hành tinh này. 

 

Bài: Thanh Hương

Đồ họa: Hà Nguyên