Brexit: Lại trì hoãn, lại dền dứ

La Phù

Những cử tri ở Anh đã bỏ phiếu tán thành Brexit trong cuộc trưng cầu dân ý tổ chức ở Anh về Brexit ngày 25/6/2016 xem ra đã không thể hình dung ra và nghĩ được rằng quá trình thực hiện Brexit từ sau đấy lại phức tạp và trắc trở đến như vậy. Đảo quốc này hiện đang phải trả giá cho quyết định của tình trạng tình cảm lấn át lý trí trong cuộc trưng cầu dân ý ấy.

Theo luật pháp và quy trình của EU thì nước Anh lẽ ra đã phải ra khỏi EU chậm nhất vào ngày 29/3 năm nay. Đáp ứng đề nghị của chính phủ Anh, EU đã hai lần gia hạn thêm thời gian cho việc xử lý Brexit, đến ngày 31/10/2019. Cả thời hạn này, phía Anh cũng không thể đáp ứng được buộc phải đề nghị EU gia hạn thêm lần nữa. EU lại nhượng bộ phía Anh và đồng ý kéo dài thời gian xử lý Brexit cho đến ngày 31/1/2020. Không chỉ có như vậy, EU còn chấp nhận đàm phán lại và thoả thuận mới với chính phủ Anh về Brexit. Như thế đủ để thấy EU hoàn toàn không muốn nước Anh ra khỏi EU và sau khi phía Anh đã quyết định ra khỏi EU thì EU đã nỗ lực đến cùng để có được thoả thuận với chính phủ Anh về Brexit và về khuôn khổ quan hệ trong tương lai giữa EU và Anh, đồng thời không thể không chuẩn bị sẵn sàng cho khả năng phía Anh quyết định lựa chọn kịch bản Brexit không với thoả thuận nào với EU về Brexit.

Đối với phía Anh, trên thực tế chỉ có 2 kịch bản Brexit là Brexit với và không với thoả thuận nào giữa hai bên. Chính trường và nội bộ xã hội trên đảo quốc bị phân rẽ rất sâu sắc bởi hai kịch bản ấy. Phía Anh có thể tự quyết định chọn kịch bản Brexit không với thoả thuận nào giữa hai bên trong khi nếu muốn lựa chọn kịch bản Brexit còn lại thì phải đàm phán thành công để đạt được thoả thuận với EU. Cho nên bi hài kịch có tên gọi là Brexit đối với Anh trong thực chất là sự pha trộn của hai cuộc ganh đua: giữa phe ủng hộ Brexit không có thoả thuận với EU với phe ủng hộ Brexit có thoả thuận và cuộc xung khắc giữa các bên ủng hộ kịch bản Brexit có thoả thuận với EU về thoả thuận ấy phải như thế nào thì mới có thể chấp nhận được. Nước Anh đã tự đẩy mình vào tình thế khó khăn và khó xử mà lâu nay chưa tự thoát ra được.

Hệ luỵ là hai thủ tướng phải từ chức. Ông David Caneron vì kết quả cuộc trưng cầu dân ý năm 2016 và bà Theresa May vì không giải quyết nổi chuyện Brexit. Hệ luỵ là cử tri Anh trong thời gian ngắn nhiều lần phải đi bỏ phiếu. Hệ luỵ là thủ tướng đương nhiệm Boris Johnson không thực hiện được cam kết đưa nước Anh ra khỏi EU chậm nhất vào ngày 31/10/2019. Hệ luỵ là Brexit lại tiếp tục bị trì hoãn và cuộc dền dứ giữa các phe cánh chính trị ở Anh cũng như giữa EU và Anh về Brexit vẫn chưa dứt.

Bi hài kịch có tên gọi là Brexit đối với Anh trong thực chất là sự pha trộn của hai cuộc ganh đua: giữa phe ủng hộ Brexit không có thoả thuận với EU với phe ủng hộ Brexit có thoả thuận và cuộc xung khắc giữa các bên ủng hộ kịch bản Brexit có thoả thuận với EU về thoả thuận ấy phải như thế nào thì mới có thể chấp nhận được.

Những diễn biến mới đây nhất là quốc hội Anh về cơ bản đã chấp nhận thoả thuận mới về Brexit mà ông Johnson đạt được với EU, là EU đã gia hạn thêm thời gian cho phía Anh xử lý Brexit đến ngày 31/1/2020 và ở Anh sẽ có cuộc tổng tuyển cử mới vào ngày 12/12 tới.

EU vì muốn níu kéo Anh thực hiện kịch bản Brexit với thoả thuận giữa hai bên nên đã chấp nhận nhượng bộ và thoả hiệp với phía Anh như có thể được. Nhưng không phải chỉ đơn thuần việc EU có thể kiên nhẫn vô thời hạn với phía Anh trong chuyện Brexit mà còn càng dền dứ lâu hơn và càng nhiều lần trì hoãn Brexit thì tác động chính trị càng thêm tai hại đối với EU. Bởi thế, EU đã khẳng định là sẽ không sẵn sàng đàm phán lại với phía Anh về Brexit và nhiều khả năng sẽ không đồng ý gia hạn thêm một lần nữa thời gian cho phía Anh xử lý Brexit. Điều đó có nghĩa rằng nước Anh sẽ ra khỏi EU chậm nhất vào ngày 31/1/2020 với thoả thuận mới đạt được giữa hai bên hoặc không với thoả thuận nào.

Điều đó cũng còn có nghĩa rằng Brexit tiếp diễn và kết cục theo kịch bản nào bây giờ phụ thuộc gần như hoàn toàn vào phía Anh. Ở Anh, bằng những thủ thuật chính trị khôn khéo, ông Johnson đã lách được luật pháp hiện hành để quốc hội Anh chấp nhận tiến hành cuộc tổng tuyển cử mới vào ngày 12/12 tới. Người này vốn ngay từ khi lên cầm quyền ở Anh đã chủ trương nhằm tiến hành tổng tuyển cử trước thời hạn và thậm chí còn sử dụng cả kịch bản Brexit không với thoả thuận nào giữa Anh và EU phục vụ cho mục tiêu ấy. Mưu tính của ông Johnson là nếu tiến hành tổng tuyển cử trước thời hạn sớm thì cơ may đắc cử của Đảng Bảo thủ càng cao và thay đổi cơ cấu nhân sự hiện tại trong quốc hội thì dễ bề thực hiện Brexit hơn. Rất có thể rồi đây ông Johnson sẽ đạt được mục đích này trong cuộc tổng tuyển cử tới, nhưng chỉ khi Đảng Bảo thủ giành về được đa số trong quốc hội mới. Rủi ro lớn nhất đối với ông Johnson là phe không đồng ý nước Anh ra khỏi EU và phe muốn nước Anh ra khỏi EU không với thoả thuận nào đều đạt được tỷ lệ phiếu bầu cao khiến Đảng Bảo thủ không giành được đa số. Khi ấy, tình thế của ông Johnson sẽ chẳng khác biệt cơ bản gì nhiều so với hiện tại.

Ở nước Anh sẽ chỉ có cuộc trưng cầu dân ý mới về Brexit nếu Công đảng Anh trở thành đảng cầm quyền. Kết quả mọi cuộc thăm dò dư luận hiện tại ở Anh đều cho thấy khả năng này phi thực tế. Nhưng dù vậy thì nó vẫn không bị loại trừ hoàn toàn. Cho nên đảo quốc này sẽ sôi động bởi 6 tuần vận động bầu cử ở phía trước và sẽ còn tiếp tục bị tê liệt về chính trị bởi bất đồng, bất hoà về cách thức và kết cục xử lý chuyện Brexit sau tổng tuyển cử.

File

Thủ tướng Anh