Ba sự lựa chọn của siêu cường
File
File

Sự sụp đổ của các ngân hàng lớn của Mỹ dẫn tới những biến động lớn của tài chính toàn cầu, khu vực đồng euro chia rẽ và khủng hoảng, các định chế tài chính lớn mà nước Mỹ góp phần dựng lên để duy trì sự ảnh hưởng lên các nền kinh tế khác như IMF hay World Bank ngày càng mất đi tiếng nói bên cạnh sự trỗi dậy của Trung Quốc và sự ra đời những tổ chức khác như BRICS.  

Trong tác phẩm “Siêu cường”, tác giả Ian Bremmer định nghĩa sức mạnh là khả năng một chủ thể bắt buộc một chủ thể khác làm điều bản thân chủ thể đó không muốn làm, và cũng đồng thời cho rằng ngày nay số lượng chính quyền có nguồn lực và sự tự tin cần thiết để từ chối những sự áp đặt từ Mỹ đang ngày càng gia tăng. Tất cả dường như cho thấy một nước Mỹ với sức mạnh lung lay.

Nhưng Ian Bremmer cũng đồng thời chỉ ra, thật ra nền kinh tế Mỹ không suy yếu.  

Thật ra kỷ nguyên mà mọi quốc gia đều nghe theo sự sắp đặt của Mỹ chưa bao giờ tồn tại, kể cả trong thời kỳ chiến tranh lạnh. Những sự nghi ngờ hiện tại với nước Mỹ bắt nguồn từ một chính sách đối ngoại không nhất quán, đã làm suy yếu hình ảnh của nước Mỹ trong vai trò một siêu cường.  

Thương chiến Mỹ - Trung nổ ra, tiếp theo đó là cuộc chiến được tiến hành nhằm vào Huawei trong nỗ lực đẩy Huawei và đằng sau đó là Trung Quốc ra khỏi chuỗi cung ứng toàn cầu đã phần nào phô bày sức mạnh tiềm năng của nước Mỹ và phần nào cho thấy niềm tin của Ian Bremmer là có cơ sở.  

Vậy đâu là điều mà tổng thống Mỹ đang làm, và đâu là kiểu siêu cường mà Mỹ muốn lựa chọn?

“Siêu cường” của Ian Bremmer có thể coi là một luận văn bàn về sức mạnh của Mỹ. Tác giả Ian Bremmer trong cuốn sách này đã đưa ra ba lựa chọn cho nước Mỹ trong vai trò một siêu cường và những gì một tổng thống Mỹ đang làm. Một nước Mỹ “độc lập”, một nước Mỹ “thực dụng” hay một nước Mỹ “thiết yếu”.

Sự lựa chọn trở thành một nước Mỹ “độc lập” nghĩa là một lập luận cho rằng đã đến lúc nước Mỹ phải từ bỏ nhu cầu giải quyết các vấn đề của các dân tộc khác, tập trung vào khai thác những tiềm năng khổng lồ của đất nước và giải quyết những vấn đề nội tại. Quan điểm này cho rằng, chỉ có một nước Mỹ mạnh mẽ mới có thể thuyết phục thế giới về những giá trị của mình.

Một nước Mỹ “thực dụng” nghĩa là một nước Mỹ vẫn cần tập trung giải quyết những vấn đề của thế giới và nước Mỹ thu được lợi ích khi giải quyết những vấn đề đó.

Và một nước Mỹ thiết yếu cho rằng cả hai lựa chọn trên đều không xứng tầm với nước Mỹ. Và nước Mỹ không thể nào có an ninh, thịnh vượng bền vững nếu không giúp các nước khác giải quyết các vấn đề của họ.  

 

File

Như tác giả thừa nhận, ông lớn lên với quan niệm nước Mỹ “thiết yếu”. Đó thực sự là một tư tưởng hấp dẫn, một niềm tin khó từ bỏ. Nhưng Ian Bremmer tin là với bối cánh thực tế hiện nay, với nguồn lực hiện tại, với niềm xác tín của công chúng hiện tại, một nước Mỹ độc lập là điều một tổng thống Mỹ nên lựa chọn. Đó là lựa chọn của Bremmer. Nhưng như ngay từ đầu sách đã nói, lựa chọn gì cũng tốt hơn là không lựa chọn. Và đó là vấn đề mà các tổng thống Mỹ trước đó đã vấp phải.  

Điều thú vị là mặc dù cuốn sách ra đời trước khi ông Donald Trump đắc cử tổng thống, nhưng như nhiều người nhận xét, những chính sách của ông Trump cho thấy dường như chính quyền Mỹ hiện tại đang làm đúng những gì nó đang cần làm như trong cuốn sách đưa ra: Rút tên khỏi các cam kết, tập trung củng cố sức mạnh trong cuộc thương chiến với Trung Quốc.  

Dường như ông Trump đang làm những gì mà nhiều người Mỹ mong muốn nhất và tin rằng đó là tốt nhất cho họ. Sự ủng hộ đang tăng lên cho ông Trump và những chính sách của mình có vẻ như đang ủng hộ luận điểm của cuốn sách./.

 

File

Bài: Đan Nguyên

Đồ họa: Hà Nguyên